Indirecte rede: dat, of en de verschuiving

Reported speech: reporting what someone else said

B1 · Intermediate · ≈ 27 min · setting: Delft, Rotterdam

Reporting what someone else said is something we do all the time, both at work and at home: Ze zei dat …, Hij vroeg of …. Three things change: the conjunction, the pronouns and — sometimes — the verb tense. Plus the verb moves to the end, because it's a subordinate clause.

1. Which conjunction

Directe rede → indirecte rede

Direct speech	Type	Reported speech
«Ik kom morgen.»	statement	Hij zei dat hij morgen kwam.
«Heb je tijd?»	yes/no question	Ze vroeg of ik tijd had.
«Waar woon je?»	question with interrogative word	Hij vroeg waar ik woonde.
«Bel me even.»	request	Ze vroeg of ik haar wilde bellen.
«Doe de deur dicht!»	command	Hij zei dat ik de deur dicht moest doen.

Direct speech	Type	Reported speech
«Ik kom morgen.»	statement	Hij zei dat hij morgen kwam.
«Heb je tijd?»	yes/no question	Ze vroeg of ik tijd had.
«Waar woon je?»	question with interrogative word	Hij vroeg waar ik woonde.
«Bel me even.»	request	Ze vroeg of ik haar wilde bellen.
«Doe de deur dicht!»	command	Hij zei dat ik de deur dicht moest doen.

For requests and commands, a construction with moeten or willen is used: there is no direct equivalent of the imperative in reported speech.

2. What changes along with the conjunction

Shift in pronouns and time

Directe rede	What changes	Indirecte rede
«Ik ben moe.»	person	Hij zei dat hij moe was.
«Mijn fiets is stuk.»	possessive	Ze zei dat haar fiets stuk was.
«Ik kom morgen.»	time indicator	Hij zei dat hij de volgende dag zou komen.
«Ik was gisteren ziek.»	same	Ze zei dat ze de dag ervoor ziek was geweest.
«Ik werk hier.»	place	Hij zei dat hij daar werkte.

Directe rede	What changes	Indirecte rede
«Ik ben moe.»	person	Hij zei dat hij moe was.
«Mijn fiets is stuk.»	possessive	Ze zei dat haar fiets stuk was.
«Ik kom morgen.»	time indicator	Hij zei dat hij de volgende dag zou komen.
«Ik was gisteren ziek.»	same	Ze zei dat ze de dag ervoor ziek was geweest.
«Ik werk hier.»	place	Hij zei dat hij daar werkte.

morgen → de volgende dag, gisteren → de dag ervoor, vandaag → die dag. If the reporting happens on the same day, no change is needed: Hij zei dat hij morgen komt is also correct.

3. Verb tense

There is no strict rule for sequence of tenses in Dutch, as there is in English. Both options work, and both are commonly used.

Two ways to report the same thing

Hij zei dat hij morgen komt.
He said he's coming tomorrow. (still relevant now)
Introductory clauseHij zei
Subordinate clausedat hij morgen komt.
Hij zei dat hij de volgende dag zou komen.
He said he would come the next day. (telling a story about the past)
Introductory clauseHij zei
Subordinate clausedat hij de volgende dag zou komen.
Ze vroeg of ik tijd had.
She asked if I had time.
Introductory clauseZe vroeg
Subordinate clauseof ik tijd had.

Introductory clauseHij zei / Ze vroeg

Subordinate clauseverb at the end

Hij zei

dat hij morgen komt.

He said he's coming tomorrow. (still relevant now)

Hij zei

dat hij de volgende dag zou komen.

He said he would come the next day. (telling a story about the past)

Ze vroeg

of ik tijd had.

She asked if I had time.

The present tense is kept when what was said is still true. It is shifted to the past tense or zou + infinitive when telling a story.

How it sounds in real life

De huisarts zei dat de uitslag volgende week binnen is.
The doctor said the result would come next week.
Present tense: the information is still relevant.
Ze vroeg of we zaterdag kunnen.
She asked if we could make it on Saturday.
Hij vroeg hoe laat de vergadering begon.
He asked what time the meeting started.
De gemeente liet weten dat de aanvraag was afgewezen.
The municipality announced that the application had been rejected.
Mijn buurman zei dat ik de container buiten moest zetten.
My neighbour said I needed to put out the bin.

4. Verbs of speech

Introducing reported speech

Werkwoord	Translation	Voorbeeld
zeggen dat	to say that	Hij zei dat hij ziek was.
vragen of	to ask if	Ze vroeg of ik kwam.
vertellen dat	to tell that	Ze vertelde dat ze verhuisd was.
laten weten dat	to inform that	Ze liet weten dat het gelukt was.
doorgeven dat	to pass on that	Kun je doorgeven dat ik later kom?
beweren dat	to claim that	Hij beweert dat hij gebeld heeft.
toegeven dat	to admit that	Ze gaf toe dat ze het vergeten was.
voorstellen om	to suggest	Hij stelde voor om samen te gaan.

Werkwoord	Translation	Voorbeeld
zeggen dat	to say that	Hij zei dat hij ziek was.
vragen of	to ask if	Ze vroeg of ik kwam.
vertellen dat	to tell that	Ze vertelde dat ze verhuisd was.
laten weten dat	to inform that	Ze liet weten dat het gelukt was.
doorgeven dat	to pass on that	Kun je doorgeven dat ik later kom?
beweren dat	to claim that	Hij beweert dat hij gebeld heeft.
toegeven dat	to admit that	Ze gaf toe dat ze het vergeten was.
voorstellen om	to suggest	Hij stelde voor om samen te gaan.

doorgeven and laten weten are workhorses in the office and school: Kunt u doorgeven dat ze ziek is?

Dialoog — Boodschap doorgeven

Reporting the content of a phone call to a colleague.

Sanne
Heeft de klant nog gebeld?
Did the client call?
Alex
Ja. Hij zei dat hij de offerte had ontvangen, maar dat er iets niet klopte.
Yes. He said he had received the quote, but that something wasn't right.
Sanne
Wat precies?
What exactly?
Alex
Hij vroeg of de btw er al in zat. En of we het bedrag konden splitsen.
He asked if VAT was already included. And if we could split the amount.
Two indirect questions in a row, both with of.
Sanne
En wat heb je gezegd?
And what did you say?
Alex
Ik heb gezegd dat ik het zou navragen en dat we vandaag nog terugbellen.
I said I would check and that we would call back today.
zou navragen — a promise in the past.
Sanne
Prima. Geef maar door dat het bedrag inclusief btw is.
Great. Tell him the amount includes VAT.

5. Common mistakes

✕ Not like this

Hij zei dat hij komt morgen.

✓ Correct

Hij zei dat hij morgen komt.

He said he's coming tomorrow.

Why: In a subordinate clause, the verb is at the very end.

✕ Not like this

Ze vroeg dat ik tijd had.

✓ Correct

Ze vroeg of ik tijd had.

She asked if I had time.

Why: A question without an interrogative word is introduced by of, not dat.

✕ Not like this

Hij vroeg of waar ik woonde.

✓ Correct

Hij vroeg waar ik woonde.

He asked where I lived.

Why: The interrogative word itself acts as a conjunction; of is redundant.

✕ Not like this

Ze zei dat ik moet de container buitenzetten.

✓ Correct

Ze zei dat ik de container buiten moest zetten.

She said I had to put the bin out.

Why: The verb group goes to the end of the subordinate clause.

✕ Not like this

Hij zei: dat hij ziek is.

✓ Correct

Hij zei dat hij ziek is.

He said he's ill.

Why: Reported speech does not use colons or quotation marks.

Woordenlijst

doorgeven
to pass on (a message)
Kun je doorgeven dat ik later kom?
laten weten
to inform
Ik laat het je morgen weten.
beweren
to claim
Hij beweert dat hij gebeld heeft.
toegeven
to admit
Ze gaf toe dat ze het vergeten was.
navragen
to check, to find out (by asking)
Ik zal het navragen.
de offertepl. offertes
quote
De offerte is verstuurd.
kloppen
to be correct, to add up
Er klopt iets niet.
splitsen
to split
Kunnen we het bedrag splitsen?
inclusief
including
De prijs is inclusief btw.
de boodschappl. boodschappen
message
Ik heb een boodschap voor u.

doorgeven	to pass on (a message) Kun je doorgeven dat ik later kom?
laten weten	to inform Ik laat het je morgen weten.
beweren	to claim Hij beweert dat hij gebeld heeft.
toegeven	to admit Ze gaf toe dat ze het vergeten was.
navragen	to check, to find out (by asking) Ik zal het navragen.
de offertepl. offertes	quote De offerte is verstuurd.
kloppen	to be correct, to add up Er klopt iets niet.
splitsen	to split Kunnen we het bedrag splitsen?
inclusief	including De prijs is inclusief btw.
de boodschappl. boodschappen	message Ik heb een boodschap voor u.

Found a mistake or something unclear in this lesson? Send me a note →

1. Which conjunction

2. What changes along with the conjunction

3. Verb tense

4. Verbs of speech

5. Common mistakes

Woordenlijst

dat, of, or an interrogative word