NLnl-learn
ENUARU

Het middenstuk: tijd, manier, plaats en de plaats van niet

Word order in the middle of a sentence

A2 · Elementary · ≈ 26 min

You already know the positions of the verbs: the finite verb is second, the others are at the end. What's left is the middle. It has its own order, and that's what distinguishes “understandable, but foreign-sounding” from “sounds right”.

Full diagram of the middle

  • — morgen met de fiets naar Utrecht.

    Tomorrow by bike to Utrecht.

    Voornaamwoord—
    Tijdmorgen
    Maniermet de fiets
    Plaatsnaar Utrecht.

  • je vanavond even thuis.

    ...you tonight at home.

    Voornaamwoordje
    Tijdvanavond
    Maniereven
    Plaatsthuis.

  • — elke maandag samen op de markt.

    Every Monday together at the market.

    Voornaamwoord—
    Tijdelke maandag
    Maniersamen
    Plaatsop de markt.

  • het morgen per mail naar de gemeente.

    …it to the municipality by email tomorrow.

    Voornaamwoordhet
    Tijdmorgen
    Manierper mail
    Plaatsnaar de gemeente.

The complete sentence: Ik stuur het morgen per mail naar de gemeente. Each column is in its place.

1. Pronouns come early

  • Ik bel je morgen op.

    I will call you tomorrow.

    The pronoun comes immediately after the verb, before the time.

  • Ik heb het gisteren al gestuurd.

    I already sent it yesterday.

  • Zij helpt me vanmiddag met de formulieren.

    She's helping me with the forms this afternoon.

  • Morgen breng ik ze naar school.

    Tomorrow I will take them to school.

    In an inversion, the subject ik comes first, then ze.

2. Where niet stands

niet moves to the right, but not past these words
What is on the rightVoorbeeld
nothing — end of sentenceIk werk vandaag niet.
adjectiveDe koffie is niet lekker.
prepositional phraseIk woon niet in Utrecht.
prefix of a separable verbIk bel je vandaag niet op.
infinitive or participleIk kan vanavond niet komen.
placeDe sleutels liggen niet op tafel.

The rule in one line: niet stands before what cannot be overtaken, and at the end — if there's nothing to overtake.

The meaning changes depending on the position of niet

Different meaning

Ik ga niet morgen naar Utrecht.

✓ The usual choice

Ik ga morgen niet naar Utrecht.

I'm not going to Utrecht tomorrow.

Why: The first means “I will go, but not tomorrow”, the second means “I will not go tomorrow”. Both are possible, but the second option is the default.

3. Full check

Analysing long sentences

  • Ik ga morgen met de trein naar Nijmegen.

    Tomorrow I am going by train to Nijmegen.

    Time — manner — place.

  • Wij hebben je gisteren twee keer gebeld.

    We called you twice yesterday.

    Pronoun — time — manner — participle.

  • Hij komt vanavond niet langs.

    He won't drop by this evening.

    niet before the prefix.

  • We hebben er gisteren lang over gepraat.

    We talked about it for a long time yesterday.

    er — at the beginning of the middle, like a pronoun.

Dialoog — Afspraken voor morgen

A quick conversation at home in the evening.

  1. Nora

    Breng jij ze morgen naar school? Ik moet vroeg weg.

    Will you take them to school tomorrow? I have to leave early.

    Pronoun before time.

  2. Alex

    Ja hoor. Ik ga morgen met de fiets naar kantoor, dus dat komt goed uit.

    Yes, of course. Tomorrow I'm cycling to the office, so it's convenient.

    Time — manner — place.

  3. Nora

    En kun je het pakketje onderweg bij het pakketpunt ophalen?

    And can you pick up the parcel at the collection point on the way?

  4. Alex

    Dat lukt vanmiddag niet, maar morgenochtend wel.

    I can't this afternoon, but I can tomorrow morning.

    niet at the end, because there's nothing to precede.

  5. Nora

    Prima. Zeg je het me even als je het hebt?

    Okay. Will you tell me when you've picked it up?

    Two pronouns in a row: het me.

  6. Alex

    Doe ik. Ik app je meteen.

    I will. I'll text you straight away.

4. Veelgemaakte fouten

✕ Not like this

Ik ga naar Utrecht morgen met de fiets.

✓ Correct

Ik ga morgen met de fiets naar Utrecht.

Tomorrow I'm cycling to Utrecht.

Why: The order is: when (morgen) — how (met de fiets) — where to (naar Utrecht).

✕ Not like this

Ik bel morgen je op.

✓ Correct

Ik bel je morgen op.

I'll call you tomorrow.

Why: The short je (“you”) comes before morgen (“tomorrow”): Ik bel je morgen op.

✕ Not like this

Ik werk niet vandaag.

✓ Correct

Ik werk vandaag niet.

I'm not working today.

Why: niet goes after “today” (vandaag): Ik werk vandaag niet.

✕ Not like this

Hij komt niet vanavond langs.

✓ Correct

Hij komt vanavond niet langs.

He isn't coming round tonight.

Why: The order is: when (vanavond) — niet — langs at the very end.

✕ Not like this

We hebben over het gisteren gepraat.

✓ Correct

We hebben er gisteren over gepraat.

We talked about it yesterday.

Why: “About it” is not over het but er … over: er comes early, right after hebben, and over goes just before gepraat.

✕ Not like this

Ik heb gisteren het gestuurd.

✓ Correct

Ik heb het gisteren gestuurd.

I sent it yesterday.

Why: The short het (“it”) comes before gisteren (“yesterday”).

Woordenlijst

  • onderweg

    on the way

    Ik haal het onderweg op.

  • uitkomen

    to be convenient

    Dat komt goed uit.

  • meteen

    straight away

    Ik app je meteen.

  • vroeg weg moeten

    to leave early

    Ik moet morgen vroeg weg.

  • twee keer

    twice

    Ik heb je twee keer gebeld.

  • morgenochtend

    tomorrow morning

    Morgenochtend lukt het wel.

Found a mistake or something unclear in this lesson? Send me a note →