Ontkenning: niet of geen?
Negation: niet and geen
A1 · Beginner · ≈ 20 min · setting: Amersfoort, Utrecht
In Dutch, there are two words for “not”: niet and geen. The choice takes a second if you know one question: Are we negating a noun without a determiner? However, the position of niet in a sentence is a topic that even B1 learners stumble over. Let's look at the algorithm.
1. geen
Ik heb geen fiets.
I don't have a bicycle.
een fiets → geen fiets
We hebben geen tijd.
We don't have time.
Noun without an article.
Er is geen parkeerplaats vrij in het centrum van Utrecht.
There are no free parking spaces in the centre of Utrecht.
Sorry, ik spreek geen Engels — mag het in het Nederlands?
Sorry, I don't speak English — can we speak Dutch?
Language names without an article → geen.
Ze heeft geen kinderen.
She doesn't have children.
Plural without an article → also geen.
2. niet
- Before an adjective: Ik ben niet moe. Het is niet duur.
- With a verb (negating the entire action): Ik werk vandaag niet.
- With de/het, mijn, deze, die — also niet, not geen: Dat is niet mijn fiets. Ik ken de buurman van hiernaast niet.
- Before a proper noun: Dat is niet Marjolein.
- Before a prepositional phrase: Ik woon niet in Utrecht.
3. Where exactly niet goes
General rule: niet moves as far to the right as possible — to the very end. But there are things that niet “cannot overtake”: an adjective, a prepositional phrase, the prefix of a separable verb, and a second verb.
| Situation | Voorbeeld | Comment |
|---|---|---|
| Simple verb | Ik werk vandaag niet. | niet at the end |
| Adjective | De koffie is niet lekker. | niet before the adjective |
| Preposition + place | Ik woon niet in Utrecht. | niet before the prepositional phrase |
| Separable verb | Ik bel je vandaag niet op. | niet before the prefix |
| Second verb (infinitive) | Ik kan vandaag niet komen. | niet before the infinitive |
| Object with an article | Ik ken die man niet. | niet after the object |
| Situation | Voorbeeld | Comment |
|---|---|---|
| Simple verb | Ik werk vandaag niet. | niet at the end |
| Adjective | De koffie is niet lekker. | niet before the adjective |
| Preposition + place | Ik woon niet in Utrecht. | niet before the prepositional phrase |
| Separable verb | Ik bel je vandaag niet op. | niet before the prefix |
| Second verb (infinitive) | Ik kan vandaag niet komen. | niet before the infinitive |
| Object with an article | Ik ken die man niet. | niet after the object |
4. Other negative words
| Woord | Translation | Voorbeeld |
|---|---|---|
| niets / niks | nothing | Ik heb niks gehoord. (niks is a colloquial variant) |
| niemand | nobody | Er was niemand thuis. |
| nooit | never | Ik ga nooit met de auto naar het centrum. |
| nergens | nowhere | Ik kan mijn sleutels nergens vinden. |
| geen enkele | not one | Er is geen enkele bus na middernacht. |
| nog niet | not yet | Ik spreek nog niet vloeiend Nederlands. |
| niet meer | no longer | Ik werk daar niet meer. |
| Woord | Translation | Voorbeeld |
|---|---|---|
| niets / niks | nothing | Ik heb niks gehoord. (niks is a colloquial variant) |
| niemand | nobody | Er was niemand thuis. |
| nooit | never | Ik ga nooit met de auto naar het centrum. |
| nergens | nowhere | Ik kan mijn sleutels nergens vinden. |
| geen enkele | not one | Er is geen enkele bus na middernacht. |
| nog niet | not yet | Ik spreek nog niet vloeiend Nederlands. |
| niet meer | no longer | Ik werk daar niet meer. |
Dialoog — Een uitnodiging afslaan
A neighbour invites you to a café, but you can't make it today.
- Thijs
Zeg, heb je zin om vanavond wat te drinken in het dorp?
Hey, fancy going for a drink in the village tonight?
Zeg, … — “hey” or “listen”, a typical opening for a conversational phrase.
- Alex
Leuk, maar vanavond lukt het me niet. Ik heb geen oppas voor mijn dochter.
Sounds great, but I can't make it today. I have no one to leave my daughter with.
Het lukt me niet — “I can't make it” or “it doesn't work for me”, a very important everyday phrase.
- Thijs
Ah, jammer. Morgen dan?
Oh, that's a shame. Tomorrow then?
- Alex
Morgen kan ik niet voor achten, want ik werk tot zeven uur.
Tomorrow I can't make it before eight, because I work until seven.
- Thijs
Geen probleem, half negen is ook prima.
No problem, half past eight is fine too.
Geen probleem — the standard reply for “no problem”.
- Alex
Top, dan spreken we half negen af. Ik ken die kroeg nog niet.
Great, let's make it half past eight then. I don't know that bar yet.
Top! — “great” or “super”, a very common expression of approval.
5. Veelgemaakte fouten
✕ Not like this
Ik heb niet een auto.
✓ Correct
Ik heb geen auto.
I don't have a car.
Why: een + noun → geen.
✕ Not like this
Ik heb geen tijd niet.
✓ Correct
Ik heb geen tijd.
I don't have time.
Why: There is no double negation in Dutch.
✕ Not like this
Dat is geen mijn fiets.
✓ Correct
Dat is niet mijn fiets.
That's not my bike.
Why: Before a possessive pronoun — niet.
✕ Not like this
Ik ben geen moe.
✓ Correct
Ik ben niet moe.
I'm not tired.
Why: An adjective without a noun is negated only with niet.
✕ Not like this
Ik werk niet vandaag.
✓ Correct
Ik werk vandaag niet.
I'm not working today.
Why: niet goes at the end, after “today” (vandaag).
✕ Not like this
Ik spreek niet Engels.
✓ Correct
Ik spreek geen Engels.
I don't speak English.
Why: Language name — a noun without an article → geen.
Woordenlijst
lukken
to succeed, to work out
Het lukt me niet om op tijd te komen.
de oppas
babysitter, someone to look after
We hebben geen oppas voor vanavond.
jammer
a shamespreektaal
Ah, jammer. Een andere keer dan?
afspreken
to arrange (a meeting)
Zullen we half negen afspreken?
de kroegpl. kroegen
bar, pubspreektaal
Er is een gezellige kroeg in het dorp.
Dat komt me niet uit
It doesn't suit me (time-wise)neutraal
Sorry, vrijdag komt me niet uit.
| lukken | to succeed, to work out Het lukt me niet om op tijd te komen. |
| de oppas | babysitter, someone to look after We hebben geen oppas voor vanavond. |
| jammer | a shamespreektaal Ah, jammer. Een andere keer dan? |
| afspreken | to arrange (a meeting) Zullen we half negen afspreken? |
| de kroegpl. kroegen | bar, pubspreektaal Er is een gezellige kroeg in het dorp. |
| Dat komt me niet uit | It doesn't suit me (time-wise)neutraal Sorry, vrijdag komt me niet uit. |
Oefening 1
Kies niet of geen.
Choose niet or geen.
- 1Ik heb fiets, ik ga met de bus.
I don't have a bicycle, I travel by bus.
- 2Vandaag ben ik moe.
Today I am not tired.
- 3Sorry, ik spreek Duits.
Sorry, I don't speak German.
- 4Dat is mijn auto, die van mij staat verderop.
That's not my car, mine is parked further along.
- 5We hebben vanavond tijd.
We don't have time tonight.
- 6Ik woon in Utrecht, maar in Amersfoort.
I don't live in Utrecht, but in Amersfoort.
- 7Er is parkeerplaats vrij.
There are no free parking spaces.
- 8Die film ken ik .
I don't know this film.
Found a mistake or something unclear in this lesson? Send me a note →