Ontkenning: niet of geen?

Отрицание: niet и geen

A1 · Начальный · ≈ 20 мин · контекст: Velp, Arnhem

В нидерландском два слова для «не»: niet и geen. Выбор занимает секунду, если знать один вопрос: отрицаем ли мы существительное без определителя? А вот место niet в предложении — тема, на которой спотыкаются даже на B1. Разберём алгоритм.

1. geen

Ik heb geen fiets.
У меня нет велосипеда.
een fiets → geen fiets
We hebben geen tijd.
У нас нет времени.
Существительное без артикля.
Er is geen parkeerplaats vrij in het centrum van Arnhem.
В центре Арнема нет свободных парковочных мест.
Sorry, ik spreek geen Engels — mag het in het Nederlands?
Извините, я не говорю по-английски — можно по-нидерландски?
Названия языков без артикля → geen.
Ze heeft geen kinderen.
У неё нет детей.
Множественное число без артикля → тоже geen.

2. niet

Перед прилагательным: Ik ben niet moe. Het is niet duur.
С глаголом (отрицаем всё действие): Ik werk vandaag niet.
Перед словами с de/het, mijn, deze, die: Dat is niet mijn fiets. Ik ken niet de buurman van hiernaast.
Перед именем собственным: Dat is niet Marjolein.
Перед предложной группой: Ik woon niet in Arnhem.

3. Где именно стоит niet

Общее правило: niet уходит как можно дальше вправо — в самый конец. Но есть вещи, которые niet «не может обогнать»: прилагательное, предложная группа, приставка отделяемого глагола и второй глагол.

Место niet

Просто глагол
Voorbeeld
Ik werk vandaag niet.
Комментарий
niet в конце
Прилагательное
Voorbeeld
De koffie is niet lekker.
Комментарий
niet перед прилагательным
Предлог + место
Voorbeeld
Ik woon niet in Arnhem.
Комментарий
niet перед предложной группой
Отделяемый глагол
Voorbeeld
Ik bel je vandaag niet op.
Комментарий
niet перед приставкой
Второй глагол (инфинитив)
Voorbeeld
Ik kan vandaag niet komen.
Комментарий
niet перед инфинитивом
Дополнение с артиклем
Voorbeeld
Ik ken die man niet.
Комментарий
niet после дополнения

Ситуация	Voorbeeld	Комментарий
Просто глагол	Ik werk vandaag niet.	niet в конце
Прилагательное	De koffie is niet lekker.	niet перед прилагательным
Предлог + место	Ik woon niet in Arnhem.	niet перед предложной группой
Отделяемый глагол	Ik bel je vandaag niet op.	niet перед приставкой
Второй глагол (инфинитив)	Ik kan vandaag niet komen.	niet перед инфинитивом
Дополнение с артиклем	Ik ken die man niet.	niet после дополнения

4. Другие отрицательные слова

Полезный набор

niets / niks
Перевод
ничего
Voorbeeld
Ik heb niks gehoord. (niks — разговорный вариант)
niemand
Перевод
никто
Voorbeeld
Er was niemand thuis.
nooit
Перевод
никогда
Voorbeeld
Ik ga nooit met de auto naar het centrum.
nergens
Перевод
нигде
Voorbeeld
Ik kan mijn sleutels nergens vinden.
geen enkele
Перевод
ни один
Voorbeeld
Er is geen enkele bus na middernacht.
nog niet
Перевод
ещё не
Voorbeeld
Ik spreek nog niet vloeiend Nederlands.
niet meer
Перевод
больше не
Voorbeeld
Ik werk daar niet meer.

Woord	Перевод	Voorbeeld
niets / niks	ничего	Ik heb niks gehoord. (niks — разговорный вариант)
niemand	никто	Er was niemand thuis.
nooit	никогда	Ik ga nooit met de auto naar het centrum.
nergens	нигде	Ik kan mijn sleutels nergens vinden.
geen enkele	ни один	Er is geen enkele bus na middernacht.
nog niet	ещё не	Ik spreek nog niet vloeiend Nederlands.
niet meer	больше не	Ik werk daar niet meer.

Dialoog — Een uitnodiging afslaan

Сосед зовёт в кафе, но сегодня не получается.

Thijs
Zeg, heb je zin om vanavond wat te drinken in het dorp?
Слушай, хочешь вечером сходить выпить чего-нибудь в посёлке?
Zeg, … — «слушай», типичный зачин разговорной фразы.
Alex
Leuk, maar vanavond lukt het me niet. Ik heb geen oppas voor mijn dochter.
Здорово, но сегодня не получится. Мне не с кем оставить дочь.
Het lukt me niet — «у меня не получается», важнейшая бытовая фраза.
Thijs
Ah, jammer. Morgen dan?
А, жаль. Тогда завтра?
Alex
Morgen kan ik niet voor achten, want ik werk tot zeven uur.
Завтра я не могу раньше восьми, потому что работаю до семи.
Thijs
Geen probleem, half negen is ook prima.
Без проблем, полдевятого тоже отлично.
Geen probleem — стандартный ответ «не проблема».
Alex
Top, dan spreken we half negen af. Ik ken die kroeg nog niet.
Супер, тогда договоримся на полдевятого. Я ещё не знаю этот бар.
Top! — «супер», очень частое одобрение.

5. Veelgemaakte fouten

✕Ik heb niet een auto.

✓Ik heb geen auto.

een + существительное → geen.

✕Ik heb geen tijd niet.

✓Ik heb geen tijd.

Двойного отрицания в нидерландском нет.

✕Dat is geen mijn fiets.

✓Dat is niet mijn fiets.

Перед притяжательным местоимением — niet.

✕Ik ben geen moe.

✓Ik ben niet moe.

Перед прилагательным — только niet.

✕Ik werk niet vandaag.

✓Ik werk vandaag niet.

niet стремится в конец, обстоятельство времени идёт перед ним.

✕Ik spreek niet Engels.

✓Ik spreek geen Engels.

Название языка — существительное без артикля → geen.

Woordenlijst

lukken
получаться, удаваться
Het lukt me niet om op tijd te komen.
de oppas
няня, тот, кто присмотрит
We hebben geen oppas voor vanavond.
jammer
жальspreektaal
Ah, jammer. Een andere keer dan?
afspreken
договориться (о встрече)
Zullen we half negen afspreken?
de kroegмн. kroegen
бар, пивнаяspreektaal
Er is een gezellige kroeg in het dorp.
Dat komt me niet uit
Мне это неудобно (по времени)neutraal
Sorry, vrijdag komt me niet uit.

lukken	получаться, удаваться Het lukt me niet om op tijd te komen.
de oppas	няня, тот, кто присмотрит We hebben geen oppas voor vanavond.
jammer	жальspreektaal Ah, jammer. Een andere keer dan?
afspreken	договориться (о встрече) Zullen we half negen afspreken?
de kroegмн. kroegen	бар, пивнаяspreektaal Er is een gezellige kroeg in het dorp.
Dat komt me niet uit	Мне это неудобно (по времени)neutraal Sorry, vrijdag komt me niet uit.

Нашли ошибку или неточность в этом уроке? Напишите мне →