Wetenschap en technologie

Science and technology: klimaatmodel, taalmodel, doorbraak

C1 · Advanced · ≈ 26 min · setting: Delft, Wageningen

Science news is a genre of its own: Onderzoekers van de TU Delft hebben een doorbraak geboekt, Volgens de nieuwste klimaatscenario's van het KNMI…, Het taalmodel hallucineert. The words here are international, but with Dutch grammar and specific collocations: een doorbraak boeken, een hypothese weerleggen, een model trainen op data. This lesson covers three areas that are most frequently reported on, and the language of the news itself.

Science news

Tap a highlighted word to see its translation.

Onderzoekers van de TU Delft hebben : een nieuw voorspelt de langs de Nederlandse kust nauwkeuriger. Ze publiceerden hun werk in een internationaal .

In het gunstigste stijgt de zee deze eeuw zestig centimeter, maar de is groot. Andere teams moeten de resultaten nog .

Voor het rekenwerk gebruikten ze . Een hielp bij het doorzoeken van duizenden artikelen. Maar ze controleerden alles, want zo'n model kan . Het is bestaande teksten, met alle van dien.

In dezelfde krant: een naar een nieuw middel tegen migraine. Bij de helft van de verdween de pijn grotendeels, dus de lijkt groot. Toch de techniek nog .

Words from the text · 16

Show translation (try it without first)

Researchers at TU Delft have achieved a breakthrough: a new climate model predicts sea level rise along the Dutch coast more accurately. They published their work in an international journal.

In the most favourable scenario the sea will rise sixty centimetres this century, but the margin of uncertainty is large. Other teams still have to reproduce the results.

For the calculations they used artificial intelligence. A language model helped search through thousands of articles. But they checked everything, because such a model can hallucinate. It has been trained on existing texts, with all the bias that entails.

In the same paper: a clinical trial of a new migraine drug. In half of the test subjects the pain largely disappeared, so the efficacy seems high. Still, the technique is in its infancy.

Climate

Models and forecasts

Dutch
de opwarming (van de aarde)
English
warming
Usage
de opwarming beperken tot 1,5 graad
Dutch
het klimaatmodel
English
climate model
Usage
computer model of the climate
Dutch
het klimaatscenario
English
climate scenario
Usage
Volgens het hoogste scenario …
Dutch
de zeespiegelstijging
English
sea level rise
Usage
a key topic for the Netherlands
Dutch
de broeikasgassen
English
greenhouse gases
Usage
de uitstoot van broeikasgassen
Dutch
de onzekerheidsmarge
English
margin of error, uncertainty range
Usage
tussen 30 en 80 centimeter
Dutch
extreem weer
English
extreme weather
Usage
heavy rainfall, drought, heat
Dutch
klimaatadaptatie
English
climate adaptation
Usage
to adapt, not just reduce emissions

Dutch	English	Usage
de opwarming (van de aarde)	warming	de opwarming beperken tot 1,5 graad
het klimaatmodel	climate model	computer model of the climate
het klimaatscenario	climate scenario	Volgens het hoogste scenario …
de zeespiegelstijging	sea level rise	a key topic for the Netherlands
de broeikasgassen	greenhouse gases	de uitstoot van broeikasgassen
de onzekerheidsmarge	margin of error, uncertainty range	tussen 30 en 80 centimeter
extreem weer	extreme weather	heavy rainfall, drought, heat
klimaatadaptatie	climate adaptation	to adapt, not just reduce emissions

Scenarios for the Netherlands are published by KNMI — the national meteorological institute. A scenario is not a forecast: it answers the question “what will happen if…”.

Artificial intelligence

Talking about AI

Dutch
kunstmatige intelligentie (AI)
English
artificial intelligence
Usage
often AI [a-i] in speech
Dutch
het taalmodel
English
language model
Usage
een groot taalmodel
Dutch
trainen op
English
to train on
Usage
Het model is getraind op miljoenen teksten.
Dutch
de trainingsdata
English
training data
Usage
plural
Dutch
hallucineren
English
to hallucinate (of AI)
Usage
Het model hallucineert bronnen.
Dutch
de vooringenomenheid
English
bias
Usage
often just bias in IT
Dutch
automatiseren
English
to automate
Usage
Dit werk wordt deels geautomatiseerd.
Dutch
de AI-verordening
English
European AI Act
Usage
verordening — EU regulation

Dutch	English	Usage
kunstmatige intelligentie (AI)	artificial intelligence	often AI [a-i] in speech
het taalmodel	language model	een groot taalmodel
trainen op	to train on	Het model is getraind op miljoenen teksten.
de trainingsdata	training data	plural
hallucineren	to hallucinate (of AI)	Het model hallucineert bronnen.
de vooringenomenheid	bias	often just bias in IT
automatiseren	to automate	Dit werk wordt deels geautomatiseerd.
de AI-verordening	European AI Act	verordening — EU regulation

Medical research

From lab to medicine

Dutch	English	Explanation
de klinische studie	clinical trial	a study on humans
de proefpersoon	test subject	proefpersonen werven — to recruit
de placebo	placebo	de controlegroep krijgt een placebo
de werkzaamheid	efficacy	de werkzaamheid van het vaccin
de erfelijkheid	heredity	erfelijk bepaald
genetisch gemodificeerd	genetically modified	genbewerking — gene editing
op de markt komen	to come onto the market	for a medicine — after approval

Dutch	English	Explanation
de klinische studie	clinical trial	a study on humans
de proefpersoon	test subject	proefpersonen werven — to recruit
de placebo	placebo	de controlegroep krijgt een placebo
de werkzaamheid	efficacy	de werkzaamheid van het vaccin
de erfelijkheid	heredity	erfelijk bepaald
genetisch gemodificeerd	genetically modified	genbewerking — gene editing
op de markt komen	to come onto the market	for a medicine — after approval

The language of science news

Verbs and collocations

Collocation
een doorbraak boeken
English
to make a breakthrough
Comment
a favourite headline word
Collocation
een ontdekking doen
English
to make a discovery
Comment
not maken
Collocation
een hypothese bevestigen / weerleggen
English
to confirm / refute a hypothesis
Comment
De nieuwe studie weerlegt de hypothese.
Collocation
publiceren in een vakblad
English
to publish in a scientific journal
Comment
Het artikel verscheen in Nature.
Collocation
de wetenschappelijke consensus
English
scientific consensus
Comment
what the majority agrees on
Collocation
resultaten reproduceren
English
to reproduce results
Comment
another group gets the same results
Collocation
nog in de kinderschoenen staan
English
to be in its infancy
Comment
De techniek staat nog in de kinderschoenen.

Collocation	English	Comment
een doorbraak boeken	to make a breakthrough	a favourite headline word
een ontdekking doen	to make a discovery	not maken
een hypothese bevestigen / weerleggen	to confirm / refute a hypothesis	De nieuwe studie weerlegt de hypothese.
publiceren in een vakblad	to publish in a scientific journal	Het artikel verscheen in Nature.
de wetenschappelijke consensus	scientific consensus	what the majority agrees on
resultaten reproduceren	to reproduce results	another group gets the same results
nog in de kinderschoenen staan	to be in its infancy	De techniek staat nog in de kinderschoenen.

How it sounds

Volgens de klimaatscenario's kan de zeespiegel deze eeuw fors stijgen.
According to climate scenarios, sea levels could rise significantly this century.
Het taalmodel is getraind op teksten van het internet en neemt daardoor ook vooroordelen over.
The language model has been trained on texts from the internet and therefore also picks up biases.
Onderzoekers melden een doorbraak in de veredeling van aardappels.
Researchers report a breakthrough in potato breeding.
De resultaten zijn nog niet door andere groepen gereproduceerd.
The results have not yet been reproduced by other groups.
De techniek staat nog in de kinderschoenen.
The technology is still in its infancy.

Gesprek — Aan de koffietafel

Daan read the news about a new medicine and is sharing it with Nora.

Daan
Heb je het gelezen? Een doorbraak tegen alzheimer!
Have you read it? A breakthrough against Alzheimer's!
Nora
Bij mensen of bij muizen?
In humans or in mice?
Daan
Eh… bij muizen, staat er verderop.
Er… in mice, it says further down.
Nora
Dan duurt het nog jaren voordat er een klinische studie komt, laat staan een medicijn.
Then it'll be years before there's a clinical trial, let alone a medicine.
Daan
Jij bent ook altijd zo nuchter.
You're always so level-headed.
Nora
Iemand moet het zijn. Eerst reproduceren, dan juichen.
Someone has to be. Replicate first, then cheer.

Lesson vocabulary

de opwarming
warming
het klimaatmodelpl. klimaatmodellen
climate model
het scenariopl. scenario's
scenario
de zeespiegelstijging
sea level rise
de onzekerheidsmarge
margin of uncertainty
kunstmatige intelligentie
artificial intelligence
het taalmodelpl. taalmodellen
language model
trainen op
to train on
hallucineren
to hallucinate (of AI)
de vooringenomenheid
bias
de klinische studie
clinical trial
de proefpersoonpl. proefpersonen
test subject, participant
de werkzaamheid
efficacy (of a drug)
de erfelijkheid
heredity
een doorbraak boeken
to make a breakthrough
een ontdekking doen
to make a discovery
weerleggen
to refute
het vakbladpl. vakbladen
specialist journal
reproduceren
to reproduce, to replicate
in de kinderschoenen staan
to be in its infancy

de opwarming	warming
het klimaatmodelpl. klimaatmodellen	climate model
het scenariopl. scenario's	scenario
de zeespiegelstijging	sea level rise
de onzekerheidsmarge	margin of uncertainty
kunstmatige intelligentie	artificial intelligence
het taalmodelpl. taalmodellen	language model
trainen op	to train on
hallucineren	to hallucinate (of AI)
de vooringenomenheid	bias
de klinische studie	clinical trial
de proefpersoonpl. proefpersonen	test subject, participant
de werkzaamheid	efficacy (of a drug)
de erfelijkheid	heredity
een doorbraak boeken	to make a breakthrough
een ontdekking doen	to make a discovery
weerleggen	to refute
het vakbladpl. vakbladen	specialist journal
reproduceren	to reproduce, to replicate
in de kinderschoenen staan	to be in its infancy

Oefeningen:

1. Word and meaning

Combineer het woord met de betekenis.

Match the word with its meaning.

1
het klimaatscenario
2
de onzekerheidsmarge
3
hallucineren
4
de trainingsdata
5
de proefpersoon
6
weerleggen
7
reproduceren

Found a mistake or something unclear in this lesson? Send me a note →