Relatieve bijzinnen: de man die… het huis dat…
Который: die и dat
A2 · Элементарный · ≈ 24 мин · контекст: Tilburg, Eindhoven
Чтобы не говорить рублеными фразами («Это мой сосед. Он работает в Эйндховене»), нужен один инструмент: die и dat в значении «который». Выбор между ними — тот же старый вопрос de или het, а порядок слов — уже знакомое придаточное.
| Слово | Relatief woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| de buurman | die | de buurman die in Eindhoven werkt |
| de fiets | die | de fiets die ik gisteren kocht |
| het huis | dat | het huis dat te koop staat |
| het kind | dat | het kind dat naast ons woont |
| de kinderen (мн.) | die | de kinderen die op school zitten |
| de huizen (мн.) | die | de huizen die net gebouwd zijn |
| Слово | Relatief woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| de buurman | die | de buurman die in Eindhoven werkt |
| de fiets | die | de fiets die ik gisteren kocht |
| het huis | dat | het huis dat te koop staat |
| het kind | dat | het kind dat naast ons woont |
| de kinderen (мн.) | die | de kinderen die op school zitten |
| de huizen (мн.) | die | de huizen die net gebouwd zijn |
То же правило, что у deze/dit и ons/onze. Артикль слова решает всё — ещё одна причина учить его вместе со словом.
1. Как из двух предложений сделать одно
Dat is mijn buurman. Hij werkt in Eindhoven. → Dat is mijn buurman, die in Eindhoven werkt.
Это мой сосед, который работает в Эйндховене.
We huren een appartement. Het ligt in het centrum. → We huren een appartement dat in het centrum ligt.
Мы снимаем квартиру, которая в центре.
Ken je die vrouw? Ze staat bij de bakker. → Ken je die vrouw die bij de bakker staat?
Ты знаешь ту женщину, которая стоит у булочной?
Ik zoek de sleutels. Ik heb ze gisteren gebruikt. → Ik zoek de sleutels die ik gisteren gebruikt heb.
Я ищу ключи, которыми пользовался вчера.
Глагольная группа целиком уходит в конец.
2. Порядок слов внутри
die — in Eindhoven werkt.
…который работает в Эйндховене.
die / datdieOnderwerp—Restin EindhovenWerkwoord(en)werkt.dat — te koop staat.
…который продаётся.
die / datdatOnderwerp—Restte koopWerkwoord(en)staat.die ik gisteren gekocht heb.
…который я вчера купил.
die / datdieOnderwerpikRestgisterenWerkwoord(en)gekocht heb.die we vorige week hebben ontmoet.
…которых мы встретили на прошлой неделе.
die / datdieOnderwerpweRestvorige weekWerkwoord(en)hebben ontmoet.
…который работает в Эйндховене.
…который продаётся.
…который я вчера купил.
…которых мы встретили на прошлой неделе.
Если die/dat само является подлежащим («который работает»), отдельного подлежащего нет — вторая колонка остаётся пустой.
3. С предлогом: waar + предлог
Если по смыслу нужен предлог, для вещей используют слитную форму waar + предлог, а для людей — обычный предлог + die.
| Ситуация | Vorm | Voorbeeld |
|---|---|---|
| вещь + met | waarmee | de fiets waarmee ik naar het station ga |
| вещь + over | waarover | het boek waarover we het hadden |
| вещь + op | waarop | de stoel waarop je zit |
| человек + met | met wie | de collega met wie ik samenwerk |
| человек + voor | voor wie | de buurvrouw voor wie we oppassen |
| Ситуация | Vorm | Voorbeeld |
|---|---|---|
| вещь + met | waarmee | de fiets waarmee ik naar het station ga |
| вещь + over | waarover | het boek waarover we het hadden |
| вещь + op | waarop | de stoel waarop je zit |
| человек + met | met wie | de collega met wie ik samenwerk |
| человек + voor | voor wie | de buurvrouw voor wie we oppassen |
В разговорной речи waar и предлог часто разъединяют: de fiets waar ik mee naar het station ga. Так говорят чаще, чем слитно.
Dialoog — Wie is dat?
Разговор на школьном дворе про соседей и знакомых.
- Anouk
Wie is die man die daar met de bakfiets staat?
Кто тот мужчина, что стоит там с грузовым велосипедом?
- Alex
Dat is Thijs, de buurman die naast ons woont. Hij werkt in de bouw.
Это Тейс, сосед, который живёт рядом с нами. Он работает в строительстве.
- Anouk
En dat huis dat ernaast staat, is dat ook van hem?
А тот дом рядом — тоже его?
- Alex
Nee, dat is het huis dat vorige maand verkocht is. Er komt een jong gezin in.
Нет, это дом, который продали в прошлом месяце. Туда въезжает молодая семья.
- Anouk
Ken je de mensen die er komen wonen?
Ты знаешь людей, которые туда переедут?
- Alex
Alleen van de app. Het zijn de mensen met wie Marjolein gisteren stond te praten.
Только по чату. Это те люди, с которыми Марьолейн вчера разговаривала.
О людях — met wie.
4. Veelgemaakte fouten
✕ Так неправильно
het huis die te koop staat
✓ Правильно
het huis dat te koop staat
дом, который продаётся
Почему: huis — het-слово, поэтому «который» — dat: het huis dat…
✕ Так неправильно
de man dat naast ons woont
✓ Правильно
de man die naast ons woont
мужчина, который живёт рядом с нами
Почему: man — de-слово, поэтому «который» — die: de man die…
✕ Так неправильно
de kinderen dat op school zitten
✓ Правильно
de kinderen die op school zitten
дети, которые ходят в школу
Почему: Когда речь о многих (kinderen — «дети»), «которые» — всегда die.
✕ Так неправильно
de buurman die werkt in Eindhoven
✓ Правильно
de buurman die in Eindhoven werkt
сосед, который работает в Эйндховене
Почему: После die глагол уходит в конец: die in Eindhoven werkt — «который работает в Эйндховене».
✕ Так неправильно
de collega die ik mee samenwerk
✓ Правильно
de collega met wie ik samenwerk
коллега, с которым я работаю
Почему: «С которым я работаю» — met wie. О людях после предлога ставят wie, и предлог идёт первым.
✕ Так неправильно
de fiets die ik mee naar werk ga
✓ Правильно
de fiets waarmee ik naar mijn werk ga
велосипед, на котором я езжу на работу
Почему: «На котором я езжу» — о вещах говорят waar + предлог одним словом: waarmee (= met + «который»).
Woordenlijst
verkocht
проданный
Het huis is vorige maand verkocht.
ernaast
рядом с этим
Het huis dat ernaast staat.
samenwerken
работать вместе
De collega met wie ik samenwerk.
oppassen op
присматривать за
De buurvrouw voor wie we oppassen.
het gezinмн. gezinnen
семья
Er komt een jong gezin in.
gebruiken
использовать
De sleutels die ik gisteren gebruikt heb.
| verkocht | проданный Het huis is vorige maand verkocht. |
| ernaast | рядом с этим Het huis dat ernaast staat. |
| samenwerken | работать вместе De collega met wie ik samenwerk. |
| oppassen op | присматривать за De buurvrouw voor wie we oppassen. |
| het gezinмн. gezinnen | семья Er komt een jong gezin in. |
| gebruiken | использовать De sleutels die ik gisteren gebruikt heb. |
Oefening 1
Die of dat?
Die или dat?
- 1Dat is de buurman in Eindhoven werkt.
Это сосед, который работает в Эйндховене.
- 2Ken je het huis te koop staat?
Знаешь дом, который продаётся?
- 3De kinderen hier spelen, wonen in onze straat.
Дети, которые тут играют, живут на нашей улице.
- 4Dit is het formulier u moet invullen.
Это бланк, который нужно заполнить.
- 5De fiets ik vorige week kocht, is al kapot.
Велосипед, который я купил на прошлой неделе, уже сломан.
- 6Het meisje naast ons woont, zit bij Mila in de klas.
Девочка, которая живёт рядом, учится с Милой в одном классе.
- 7Dat zijn de mensen we gisteren ontmoet hebben.
Это люди, которых мы встретили вчера.
- 8Het café bij het park ligt, is heel gezellig.
Кафе, которое у парка, очень уютное.
Нашли ошибку или неточность в этом уроке? Напишите мне →