Relatieve bijzinnen: de man die… het huis dat…

Который: die и dat

A2 · Элементарный · ≈ 24 мин · контекст: Velp, Arnhem

Чтобы не говорить рублеными фразами («Это мой сосед. Он работает в Арнеме»), нужен один инструмент: die и dat в значении «который». Выбор между ними — тот же старый вопрос de или het, а порядок слов — уже знакомое придаточное.

die или dat

de buurman
Relatief woord
die
Voorbeeld
de buurman die in Arnhem werkt
de fiets
Relatief woord
die
Voorbeeld
de fiets die ik gisteren kocht
het huis
Relatief woord
dat
Voorbeeld
het huis dat te koop staat
het kind
Relatief woord
dat
Voorbeeld
het kind dat naast ons woont
de kinderen (мн.)
Relatief woord
die
Voorbeeld
de kinderen die op school zitten
de huizen (мн.)
Relatief woord
die
Voorbeeld
de huizen die net gebouwd zijn

Слово	Relatief woord	Voorbeeld
de buurman	die	de buurman die in Arnhem werkt
de fiets	die	de fiets die ik gisteren kocht
het huis	dat	het huis dat te koop staat
het kind	dat	het kind dat naast ons woont
de kinderen (мн.)	die	de kinderen die op school zitten
de huizen (мн.)	die	de huizen die net gebouwd zijn

То же правило, что у deze/dit и ons/onze. Артикль слова решает всё — ещё одна причина учить его вместе со словом.

1. Как из двух предложений сделать одно

Dat is mijn buurman. Hij werkt in Arnhem. → Dat is mijn buurman, die in Arnhem werkt.
Это мой сосед, который работает в Арнеме.
We huren een appartement. Het ligt in het centrum. → We huren een appartement dat in het centrum ligt.
Мы снимаем квартиру, которая в центре.
Ken je die vrouw? Ze staat bij de bakker. → Ken je die vrouw die bij de bakker staat?
Ты знаешь ту женщину, которая стоит у булочной?
Ik zoek de sleutels. Ik heb ze gisteren gebruikt. → Ik zoek de sleutels die ik gisteren gebruikt heb.
Я ищу ключи, которыми пользовался вчера.
Глагольная группа целиком уходит в конец.

2. Порядок слов внутри

Всё как в обычном придаточном

die — in Arnhem werkt.
…который работает в Арнеме.
die / datdie
Onderwerp—
Restin Arnhem
Werkwoord(en)werkt.
dat — te koop staat.
…который продаётся.
die / datdat
Onderwerp—
Restte koop
Werkwoord(en)staat.
die ik gisteren gekocht heb.
…который я вчера купил.
die / datdie
Onderwerpik
Restgisteren
Werkwoord(en)gekocht heb.
die we vorige week hebben ontmoet.
…которых мы встретили на прошлой неделе.
die / datdie
Onderwerpwe
Restvorige week
Werkwoord(en)hebben ontmoet.

die / datкоторый

Onderwerpесли есть

Rest

Werkwoord(en)в конец

die

—

in Arnhem

werkt.

…который работает в Арнеме.

dat

—

te koop

staat.

…который продаётся.

die

gisteren

gekocht heb.

…который я вчера купил.

die

vorige week

hebben ontmoet.

…которых мы встретили на прошлой неделе.

Если die/dat само является подлежащим («который работает»), отдельного подлежащего нет — вторая колонка остаётся пустой.

3. С предлогом: waar + предлог

Если по смыслу нужен предлог, для вещей используют слитную форму waar + предлог, а для людей — обычный предлог + die.

Вещи и люди

вещь + met
Vorm
waarmee
Voorbeeld
de fiets waarmee ik naar het station ga
вещь + over
Vorm
waarover
Voorbeeld
het boek waarover we het hadden
вещь + op
Vorm
waarop
Voorbeeld
de stoel waarop je zit
человек + met
Vorm
met wie
Voorbeeld
de collega met wie ik samenwerk
человек + voor
Vorm
voor wie
Voorbeeld
de buurvrouw voor wie we oppassen

Ситуация	Vorm	Voorbeeld
вещь + met	waarmee	de fiets waarmee ik naar het station ga
вещь + over	waarover	het boek waarover we het hadden
вещь + op	waarop	de stoel waarop je zit
человек + met	met wie	de collega met wie ik samenwerk
человек + voor	voor wie	de buurvrouw voor wie we oppassen

В разговорной речи waar и предлог часто разъединяют: de fiets waar ik mee naar het station ga. Так говорят чаще, чем слитно.

Dialoog — Wie is dat?

Разговор на школьном дворе про соседей и знакомых.

Anouk
Wie is die man die daar met de bakfiets staat?
Кто тот мужчина, что стоит там с грузовым велосипедом?
Alex
Dat is Thijs, de buurman die naast ons woont. Hij werkt in de bouw.
Это Тейс, сосед, который живёт рядом с нами. Он работает в строительстве.
Anouk
En dat huis dat ernaast staat, is dat ook van hem?
А тот дом рядом — тоже его?
Alex
Nee, dat is het huis dat vorige maand verkocht is. Er komt een jong gezin in.
Нет, это дом, который продали в прошлом месяце. Туда въезжает молодая семья.
Anouk
Ken je de mensen die er komen wonen?
Ты знаешь людей, которые туда переедут?
Alex
Alleen van de app. Het zijn de mensen met wie Marjolein gisteren stond te praten.
Только по чату. Это те люди, с которыми Марьолейн вчера разговаривала.
О людях — met wie.

4. Veelgemaakte fouten

✕het huis die te koop staat

✓het huis dat te koop staat

het-слово → dat.

✕de man dat naast ons woont

✓de man die naast ons woont

de-слово → die.

✕de kinderen dat op school zitten

✓de kinderen die op school zitten

Множественное число → всегда die.

✕de buurman die werkt in Arnhem

✓de buurman die in Arnhem werkt

Глагол уходит в конец придаточного.

✕de collega die ik mee samenwerk

✓de collega met wie ik samenwerk

О людях используется предлог + wie.

✕de fiets die ik mee naar werk ga

✓de fiets waarmee ik naar mijn werk ga

О вещах — waar + предлог.

Woordenlijst

verkocht
проданный
Het huis is vorige maand verkocht.
ernaast
рядом с этим
Het huis dat ernaast staat.
samenwerken
работать вместе
De collega met wie ik samenwerk.
oppassen op
присматривать за
De buurvrouw voor wie we oppassen.
het gezinмн. gezinnen
семья
Er komt een jong gezin in.
gebruiken
использовать
De sleutels die ik gisteren gebruikt heb.

verkocht	проданный Het huis is vorige maand verkocht.
ernaast	рядом с этим Het huis dat ernaast staat.
samenwerken	работать вместе De collega met wie ik samenwerk.
oppassen op	присматривать за De buurvrouw voor wie we oppassen.
het gezinмн. gezinnen	семья Er komt een jong gezin in.
gebruiken	использовать De sleutels die ik gisteren gebruikt heb.

Нашли ошибку или неточность в этом уроке? Напишите мне →