De onvoltooid verleden tijd: -te of -de
Простое прошедшее: werkte, woonde
A2 · Элементарный · ≈ 25 мин · контекст: Haarlem, Amsterdam
На A1 вы рассказывали о прошлом через перфект: ik heb gewerkt. Но в описаниях, историях и в письменной речи нидерландцы используют imperfectum: ik werkte, wij woonden. Правило образования — то же самое 't kofschip, что и у причастия, так что половину работы вы уже сделали.
| Persoon | werken → werk | wonen → woon |
|---|---|---|
| ik | werkte | woonde |
| jij / je | werkte | woonde |
| u | werkte | woonde |
| hij / zij / het | werkte | woonde |
| wij / we | werkten | woonden |
| jullie | werkten | woonden |
| zij (мн.) | werkten | woonden |
| Persoon | werken → werk | wonen → woon |
|---|---|---|
| ik | werkte | woonde |
| jij / je | werkte | woonde |
| u | werkte | woonde |
| hij / zij / het | werkte | woonde |
| wij / we | werkten | woonden |
| jullie | werkten | woonden |
| zij (мн.) | werkten | woonden |
Отличие от настоящего времени приятное: в единственном числе все три лица одинаковы. Никаких -t и никаких исключений с jij.
1. Как выбрать -te или -de
| Infinitief | Stam | Последний звук | Imperfectum |
|---|---|---|---|
| werken | werk | k → 't kofschip | werkte / werkten |
| fietsen | fiets | s → 't kofschip | fietste / fietsten |
| koken | kook | k → 't kofschip | kookte / kookten |
| praten | praat | t → 't kofschip | praatte / praatten |
| wonen | woon | n | woonde / woonden |
| bellen | bel | l | belde / belden |
| studeren | studeer | r | studeerde / studeerden |
| reizen | reis | s, но исходный звук z | reisde / reisden |
| leven | leef | f, но исходный звук v | leefde / leefden |
| Infinitief | Stam | Последний звук | Imperfectum |
|---|---|---|---|
| werken | werk | k → 't kofschip | werkte / werkten |
| fietsen | fiets | s → 't kofschip | fietste / fietsten |
| koken | kook | k → 't kofschip | kookte / kookten |
| praten | praat | t → 't kofschip | praatte / praatten |
| wonen | woon | n | woonde / woonden |
| bellen | bel | l | belde / belden |
| studeren | studeer | r | studeerde / studeerden |
| reizen | reis | s, но исходный звук z | reisde / reisden |
| leven | leef | f, но исходный звук v | leefde / leefden |
Как и с причастием: глаголы на -ven и -zen получают -de, потому что исходный звук звонкий. reizen → reisde, leven → leefde.
2. Когда используют imperfectum
| Ситуация | Что берут | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Новость, факт в разговоре | perfectum | Ik heb gisteren de huisarts gebeld. |
| Описание фона, «как было» | imperfectum | Het regende en de weg was glad. |
| Рассказ, цепочка событий | imperfectum | Ik stapte in de trein en zocht een plek. |
| Привычка в прошлом | imperfectum | Vroeger fietste ik elke dag naar school. |
| Письменный текст, статья | imperfectum | De gemeente opende het nieuwe zwembad. |
| Ситуация | Что берут | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Новость, факт в разговоре | perfectum | Ik heb gisteren de huisarts gebeld. |
| Описание фона, «как было» | imperfectum | Het regende en de weg was glad. |
| Рассказ, цепочка событий | imperfectum | Ik stapte in de trein en zocht een plek. |
| Привычка в прошлом | imperfectum | Vroeger fietste ik elke dag naar school. |
| Письменный текст, статья | imperfectum | De gemeente opende het nieuwe zwembad. |
Практическое правило для A2: говорите о прошлом в перфекте, рассказывайте историю и описывайте фон — в имперфекте. Подробнее — в отдельном уроке.
Как это звучит
Vroeger woonde ik in het buitenland, nu woon ik in Haarlem.
Раньше я жил за границей, теперь живу в Харлеме.
Toen ik klein was, speelde ik elke dag buiten.
Когда я был маленьким, я каждый день играл на улице.
We wachtten een half uur op de bus, want die had vertraging.
Мы полчаса ждали автобус, потому что он опаздывал.
Mijn opa werkte veertig jaar bij dezelfde fabriek.
Мой дед сорок лет работал на одном заводе.
Het regende hard, dus we pakten de trein in plaats van de fiets.
Шёл сильный дождь, поэтому мы поехали на поезде вместо велосипеда.
Dialoog — Vroeger en nu
Разговор с соседкой о жизни до переезда.
- Marjolein
Waar woonden jullie voor Haarlem?
Где вы жили до Харлема?
- Alex
In het buitenland. Ik werkte daar bij een groot IT-bedrijf.
За границей. Я работал там в большой IT-компании.
- Marjolein
En fietste je daar ook zoveel?
И там ты тоже столько ездил на велосипеде?
- Alex
Nee hoor, ik pakte altijd de metro. Fietsen deed bijna niemand.
Да нет, я всегда ездил на метро. На велосипеде почти никто не ездил.
deed — имперфект от doen, из следующего урока.
- Marjolein
En hoe beviel het jullie hier in het begin?
И как вам тут понравилось поначалу?
- Alex
Het regende de eerste maand elke dag, dus we twijfelden wel even.
Первый месяц дождь шёл каждый день, так что мы немного сомневались.
twijfelen → twijfelde — сомневаться.
- Marjolein
Dat hoorde ik vaker van nieuwe buren!
Я такое часто слышала от новых соседей!
3. Veelgemaakte fouten
✕ Так неправильно
Ik werkde in Amsterdam.
✓ Правильно
Ik werkte in Amsterdam.
Я работал в Амстердаме.
Почему: werk кончается на k. Если последняя буква есть в слове 't kofschip (t, k, f, s, ch, p), добавляют -te: werkte.
✕ Так неправильно
Wij woonde in het buitenland.
✓ Правильно
Wij woonden in het buitenland.
Мы жили за границей.
Почему: «Мы жили» — woonden: для wij, jullie, zij (они) к woonde добавляют -n.
✕ Так неправильно
Hij praate met de buurman.
✓ Правильно
Hij praatte met de buurman.
Он разговаривал с соседом.
Почему: praat кончается на t, и к нему добавляют -te: praat + te = praatte, с двумя t.
✕ Так неправильно
Ik reiste vaak naar Duitsland.
✓ Правильно
Ik reisde vaak naar Duitsland.
Я часто ездил в Германию.
Почему: reizen пишется с z, а z в 't kofschip нет. Поэтому -de: reisde, хотя в reis пишется s.
✕ Так неправильно
Jij werktet gisteren.
✓ Правильно
Jij werkte gisteren.
Ты вчера работал.
Почему: В прошедшем форма для «ты» такая же, как для «я»: jij werkte. Никакого -t в конце не добавляют.
✕ Так неправильно
Vroeger fietsde ik elke dag.
✓ Правильно
Vroeger fietste ik elke dag.
Раньше я каждый день ездил на велосипеде.
Почему: Основа fiets оканчивается на s — согласную из ’t kofschip, поэтому окончание -te: fietste. А привычку в прошлом передаёт именно имперфект.
Woordenlijst
vroeger
раньше, в прошлом
Vroeger woonde ik in het buitenland.
twijfelen
сомневаться
We twijfelden over de verhuizing.
de fabriekмн. fabrieken
завод
Mijn opa werkte bij een fabriek.
dezelfde
тот же самый
Veertig jaar bij dezelfde werkgever.
in het begin
поначалу
In het begin was alles nieuw.
als kind
в детстве
Als kind speelde ik veel buiten.
| vroeger | раньше, в прошлом Vroeger woonde ik in het buitenland. |
| twijfelen | сомневаться We twijfelden over de verhuizing. |
| de fabriekмн. fabrieken | завод Mijn opa werkte bij een fabriek. |
| dezelfde | тот же самый Veertig jaar bij dezelfde werkgever. |
| in het begin | поначалу In het begin was alles nieuw. |
| als kind | в детстве Als kind speelde ik veel buiten. |
Oefening 1
Zet het werkwoord in de onvoltooid verleden tijd.
Поставьте глагол в простое прошедшее время.
- 1Vroeger ik bij een IT-bedrijf. (werken)
Раньше я работал в IT-компании.
- 2We tien jaar in het buitenland. (wonen)
Мы десять лет жили за границей.
- 3Zij elke dag naar school. (fietsen)
Она каждый день ездила в школу на велосипеде.
- 4Ik gisteren twee keer, maar je nam niet op. (bellen)
Я вчера звонил дважды, но ты не брал трубку.
- 5We een half uur op de bus. (wachten)
Мы полчаса ждали автобус.
- 6Mijn ouders vroeger veel naar Duitsland. (reizen)
Мои родители раньше часто ездили в Германию.
- 7Hij vier jaar in Wageningen. (studeren)
Он четыре года учился в Вагенингене.
- 8Het de hele dag. (regenen)
Дождь шёл весь день.
Нашли ошибку или неточность в этом уроке? Напишите мне →