Betrekkelijke bijzinnen voor gevorderden

Который: die, dat, wat, waarvan, degene die

B1 · Средний · ≈ 27 мин · контекст: Velp, Arnhem, Rheden

На A2 хватало пары die / dat. Но как только определяемое слово — «всё», «то, что» или существительное с предлогом, включаются другие средства: wat, waarmee, waarvan, degene die, wie. Именно они делают речь связной и позволяют не рубить предложения на короткие куски.

1. Основа: die и dat

Выбор слова

de-слово
Слово
die
Voorbeeld
de man die hiernaast woont
het-слово
Слово
dat
Voorbeeld
het huis dat te koop staat
множественное
Слово
die
Voorbeeld
de buren die net verhuisd zijn
человек с предлогом
Слово
предлог + wie
Voorbeeld
de collega met wie ik werk
вещь с предлогом
Слово
waar + предлог
Voorbeeld
de fiets waarmee ik rij
принадлежность
Слово
wiens / waarvan
Voorbeeld
de buurman wiens hond blaft

Определяемое	Слово	Voorbeeld
de-слово	die	de man die hiernaast woont
het-слово	dat	het huis dat te koop staat
множественное	die	de buren die net verhuisd zijn
человек с предлогом	предлог + wie	de collega met wie ik werk
вещь с предлогом	waar + предлог	de fiets waarmee ik rij
принадлежность	wiens / waarvan	de buurman wiens hond blaft

wiens — чей — книжное. В речи чаще говорят через van wie: de buurman van wie de hond altijd blaft.

2. Когда нужен wat

wat вместо dat

alles
Voorbeeld
alles wat je nodig hebt
Перевод
всё, что тебе нужно
iets / niets
Voorbeeld
iets wat ik niet begrijp
Перевод
нечто, чего я не понимаю
het enige / het beste
Voorbeeld
het enige wat helpt
Перевод
единственное, что помогает
dat / datgene
Voorbeeld
dat wat hij zei
Перевод
то, что он сказал
целое предложение
Voorbeeld
Hij kwam te laat, wat vervelend was.
Перевод
он опоздал, что было неприятно
превосходная степень
Voorbeeld
het mooiste wat ik ken
Перевод
самое красивое, что я знаю

После чего	Voorbeeld	Перевод
alles	alles wat je nodig hebt	всё, что тебе нужно
iets / niets	iets wat ik niet begrijp	нечто, чего я не понимаю
het enige / het beste	het enige wat helpt	единственное, что помогает
dat / datgene	dat wat hij zei	то, что он сказал
целое предложение	Hij kwam te laat, wat vervelend was.	он опоздал, что было неприятно
превосходная степень	het mooiste wat ik ken	самое красивое, что я знаю

Последняя строка первой колонки — самое полезное: wat после запятой относится ко всему сказанному, а не к одному слову. По-русски это тоже «что»: …, что было неприятно.

3. waar + предлог

Как строится придаточное с предлогом

de fiets waarmee ik naar het station ga.
велосипед, на котором я езжу на вокзал
Определяемоеde fiets
waar + предлогwaarmee
Остальное + глагол в концеik naar het station ga.
het formulier waarop u uw gegevens invult.
бланк, в который вы вписываете свои данные
Определяемоеhet formulier
waar + предлогwaarop
Остальное + глагол в концеu uw gegevens invult.
de cursus waar ik veel aan heb gehad.
курс, который мне очень пригодился
Определяемоеde cursus
waar + предлогwaar ik
Остальное + глагол в концеveel aan heb gehad.
de mensen met wie ik samenwerk.
люди, с которыми я работаю
Определяемоеde mensen
waar + предлогmet wie
Остальное + глагол в концеik samenwerk.

Определяемое

waar + предлогслитно или врозь

Остальное + глагол в конце

de fiets

waarmee

ik naar het station ga.

велосипед, на котором я езжу на вокзал

het formulier

waarop

u uw gegevens invult.

бланк, в который вы вписываете свои данные

de cursus

waar ik

veel aan heb gehad.

курс, который мне очень пригодился

de mensen

met wie

ik samenwerk.

люди, с которыми я работаю

Форма waar + предлог тоже умеет разъезжаться: de cursus waar ik veel aan heb gehad. Смысл не меняется, но раздельный вариант звучит естественнее в длинном придаточном.

Живые примеры

Dat is precies wat ik bedoel.
Это именно то, что я имею в виду.
De buurman van wie de hond altijd blaft, is verhuisd.
Сосед, чья собака всё время лает, переехал.
Het enige wat nog moet gebeuren, is de brief versturen.
Единственное, что осталось сделать, — отправить письмо.
Hij belde een uur te laat terug, wat ik nogal irritant vond.
Он перезвонил на час позже, что мне показалось довольно неприятным.
Dit is de collega met wie ik het project doe.
Это коллега, с которым я делаю проект.
De regeling waar we het over hadden, geldt vanaf januari.
Правило, о котором мы говорили, действует с января.

4. degene die и wie

Dialoog — Een cursus uitzoeken

Обсуждают курсы нидерландского.

Marjolein
Doe je nog steeds die cursus waar je zo enthousiast over was?
Ты всё ещё ходишь на тот курс, от которого была в таком восторге?
Alex
Ja! Het is het enige wat echt helpt met spreken.
Да! Это единственное, что реально помогает с говорением.
Marjolein
En de docent die je had, is dat dezelfde?
А преподаватель, который у тебя был, тот же самый?
Alex
Nee, we hebben nu iemand met wie het wat losser gaat. Ze laat ons veel discussiëren, wat ik prettig vind.
Нет, теперь у нас человек, с которым всё свободнее. Она даёт много дискутировать, что мне нравится.
wat относится ко всему предыдущему предложению.
Marjolein
En het boek dat jullie gebruiken?
А учебник, который вы используете?
Alex
Dat is hetzelfde. Alles wat we doen, komt trouwens ook online te staan.
Тот же самый. Всё, что мы делаем, кстати, выкладывают и онлайн.
Marjolein
Degene die dat bedacht heeft, verdient een prijs.
Тот, кто это придумал, заслуживает премии.

5. Частые ошибки

✕Alles dat je nodig hebt, staat online.

✓Alles wat je nodig hebt, staat online.

После alles, iets, niets, het enige ставится wat.

✕de fiets die ik mee naar het werk ga

✓de fiets waarmee ik naar het werk ga

Если нужен предлог, используется waar + предлог.

✕de collega die ik mee werk

✓de collega met wie ik werk

О людях — предлог + wie.

✕het huis die te koop staat

✓het huis dat te koop staat

huis — het-слово, значит dat.

✕Hij kwam te laat, dat vervelend was.

✓Hij kwam te laat, wat vervelend was.

Отсылка ко всему предложению — только wat.

✕de man die woont hiernaast

✓de man die hiernaast woont

В придаточном глагол уходит в конец.

Woordenlijst

degene die
тот, кто
Degene die het weet, mag het zeggen.
het enige
единственное
Het enige wat helpt, is oefenen.
hetzelfde
то же самое
Dat is hetzelfde boek.
enthousiast
воодушевлённый
Ik ben er enthousiast over.
los
свободный, непринуждённыйspreektaal
Het gaat er wat losser aan toe.
discussiëren
обсуждать, спорить
We discussiëren veel in de les.
de regelingмн. regelingen
правило, порядок
De regeling geldt vanaf januari.
bedenken
придумать
Wie heeft dat bedacht?
achterlaten
оставить (после себя)
Hij heeft geen naam achtergelaten.
geldig
действительный
Het bewijs is nog geldig.

degene die	тот, кто Degene die het weet, mag het zeggen.
het enige	единственное Het enige wat helpt, is oefenen.
hetzelfde	то же самое Dat is hetzelfde boek.
enthousiast	воодушевлённый Ik ben er enthousiast over.
los	свободный, непринуждённыйspreektaal Het gaat er wat losser aan toe.
discussiëren	обсуждать, спорить We discussiëren veel in de les.
de regelingмн. regelingen	правило, порядок De regeling geldt vanaf januari.
bedenken	придумать Wie heeft dat bedacht?
achterlaten	оставить (после себя) Hij heeft geen naam achtergelaten.
geldig	действительный Het bewijs is nog geldig.

Нашли ошибку или неточность в этом уроке? Напишите мне →