Verkleinwoorden en samenstellingen

Уменьшительные и составные слова

A2 · Элементарный · ≈ 22 мин · контекст: Velp, Arnhem

Два механизма, без которых нидерландский не звучит: -je делает слово меньше, мягче и вежливее (een biertje), а составные слова склеиваются в одно длинное — treinkaartje, ziektekostenverzekering. Оба разбираются за один урок.

1. Какое окончание выбрать

Пять вариантов

-je
Когда
после b, d, f, g, k, p, s, t
Voorbeeld
boek → boekje, kop → kopje
-tje
Когда
после гласной, l, n, r, w
Voorbeeld
auto → autootje, stoel → stoeltje
-etje
Когда
короткий гласный + l, m, n, ng, r
Voorbeeld
bel → belletje, man → mannetje
-pje
Когда
после m
Voorbeeld
boom → boompje, arm → armpje
-kje
Когда
слова на -ing
Voorbeeld
koning → koninkje, woning → woninkje

Окончание	Когда	Voorbeeld
-je	после b, d, f, g, k, p, s, t	boek → boekje, kop → kopje
-tje	после гласной, l, n, r, w	auto → autootje, stoel → stoeltje
-etje	короткий гласный + l, m, n, ng, r	bel → belletje, man → mannetje
-pje	после m	boom → boompje, arm → armpje
-kje	слова на -ing	koning → koninkje, woning → woninkje

После долгой гласной она удваивается перед -tje: auto → autootje, cafe → cafeetje. Логика та же, что во множественном числе.

2. Зачем нидерландцы это делают

Не только «маленький»

Размер
Voorbeeld
een huisje in het bos
Смысл
маленький дом
Порция
Voorbeeld
een biertje, een kopje koffie
Смысл
одна порция, стандартная
Смягчение просьбы
Voorbeeld
Heb je een momentje?
Смысл
звучит мягче, чем moment
Приуменьшение
Voorbeeld
Ik heb een klusje voor je.
Смысл
«дельце», не большая задача
Уют
Voorbeeld
een avondje thuis, een weekendje weg
Смысл
приятный вечер, короткая поездка
Ласково о людях
Voorbeeld
meisje, jongetje, opaatje
Смысл
девочка, мальчик, дедуля

Функция	Voorbeeld	Смысл
Размер	een huisje in het bos	маленький дом
Порция	een biertje, een kopje koffie	одна порция, стандартная
Смягчение просьбы	Heb je een momentje?	звучит мягче, чем moment
Приуменьшение	Ik heb een klusje voor je.	«дельце», не большая задача
Уют	een avondje thuis, een weekendje weg	приятный вечер, короткая поездка
Ласково о людях	meisje, jongetje, opaatje	девочка, мальчик, дедуля

Именно поэтому в кафе заказывают een biertje, а не een bier: так звучит нормально и дружелюбно. Полная форма прозвучала бы почти грубо.

3. Составные слова

Разбираем по частям

het treinkaartje
Части
trein + kaartje
Перевод
билет на поезд
de huisarts
Части
huis + arts
Перевод
семейный врач
de zorgverzekering
Части
zorg + verzekering
Перевод
медицинская страховка
het inburgeringsexamen
Части
inburgering + s + examen
Перевод
экзамен по интеграции
de fietsenstalling
Части
fietsen + stalling
Перевод
велопарковка
de boodschappenlijst
Части
boodschappen + lijst
Перевод
список покупок
het kinderdagverblijf
Части
kinder + dag + verblijf
Перевод
детский сад (ясли)
de werkgeversverklaring
Части
werkgever + s + verklaring
Перевод
справка от работодателя

Samenstelling	Части	Перевод
het treinkaartje	trein + kaartje	билет на поезд
de huisarts	huis + arts	семейный врач
de zorgverzekering	zorg + verzekering	медицинская страховка
het inburgeringsexamen	inburgering + s + examen	экзамен по интеграции
de fietsenstalling	fietsen + stalling	велопарковка
de boodschappenlijst	boodschappen + lijst	список покупок
het kinderdagverblijf	kinder + dag + verblijf	детский сад (ясли)
de werkgeversverklaring	werkgever + s + verklaring	справка от работодателя

Соединительные -s- и -en- появляются между частями: werkgeversverklaring, boodschappenlijst. Правил тут мало, эти слова запоминаются целиком.

Dialoog — Op het terras

Пятничный вечер в кафе на Korenmarkt.

Ober
Goedenavond! Wat mag het zijn?
Добрый вечер! Что будете?
Alex
Doe maar twee biertjes en een colaatje voor mijn dochter.
Два пива и колу для дочки.
colaatje — уменьшительное от cola.
Ober
Wilt u er ook een hapje bij? We hebben bittergarnituur.
Хотите к этому закуску? У нас есть ассорти к пиву.
bittergarnituur — классическая закуска к пиву.
Alex
Doe maar een klein portietje, we hebben straks nog avondeten.
Небольшую порцию, у нас ещё ужин впереди.
Ober
Prima. Mag ik ook uw bonnetje van de garderobe?
Хорошо. Дадите ваш номерок из гардероба?
Alex
Alstublieft. En kunnen we straks apart afrekenen?
Пожалуйста. И можно потом заплатить раздельно?
Ober
Natuurlijk, dat is geen probleempje.
Конечно, это не проблема.
Даже probleem получает -tje, чтобы звучало легче.

4. Veelgemaakte fouten

✕de kopje

✓het kopje

Все уменьшительные — het-слова.

✕twee kopjen

✓twee kopjes

Множественное уменьшительных — только на -s.

✕een autotje

✓een autootje

После долгой гласной она удваивается: auto → autootje.

✕een manje

✓een mannetje

Короткий гласный + n требует -etje.

✕de trein kaartje

✓het treinkaartje

Составные слова пишутся слитно, род — по последней части.

✕Doe maar een bier.

✓Doe maar een biertje.

В кафе заказывают порцию — уменьшительной формой.

Woordenlijst

het hapjeмн. hapjes
закуска
Wilt u er een hapje bij?
het klusjeмн. klusjes
мелкое дело, работёнка
Ik heb nog een klusje in de tuin.
het toetjeмн. toetjes
десертspreektaal
Wat eten we als toetje?
een weekendje weg
поездка на выходные
We gaan een weekendje weg.
apart afrekenen
заплатить раздельно
Kunnen we apart afrekenen?
de zorgverzekeringмн. zorgverzekeringen
медицинская страховка
Mijn zorgverzekering betaalt dat niet.

het hapjeмн. hapjes	закуска Wilt u er een hapje bij?
het klusjeмн. klusjes	мелкое дело, работёнка Ik heb nog een klusje in de tuin.
het toetjeмн. toetjes	десертspreektaal Wat eten we als toetje?
een weekendje weg	поездка на выходные We gaan een weekendje weg.
apart afrekenen	заплатить раздельно Kunnen we apart afrekenen?
de zorgverzekeringмн. zorgverzekeringen	медицинская страховка Mijn zorgverzekering betaalt dat niet.

Нашли ошибку или неточность в этом уроке? Напишите мне →