De tegenwoordige tijd: ik werk, jij werkt, wij werken
Теперішній час правильних дієслів
A1 · Початковий · ≈ 25 хв · контекст: Utrecht, Amersfoort, Utrecht
Майже всі нідерландські дієслова відмінюються за однією короткою схемою: знаходимо основу (stam) і додаємо -t або -en. Розберемо схему, правила написання основи та головну пастку — зникоме -t перед jij і je.
1. Як знайти основу (stam)
Основа — це інфінітив без -en: werken → werk, leren → leer, fietsen → fiets. Далі діють шкільні правила нідерландської орфографії.
| Infinitief | Stam | Що сталося |
|---|---|---|
| werken | werk | просто прибрали -en |
| wonen | woon | відкритий склад: подвоюємо голосну (wo-nen → woon) |
| pakken | pak | закритий склад: прибираємо подвійну приголосну |
| reizen | reis | z у кінці перетворюється на s |
| leven | leef | v у кінці перетворюється на f |
| zitten | zit | прибрали подвійне t |
| praten | praat | відкритий склад: pra-ten → praat |
| Infinitief | Stam | Що сталося |
|---|---|---|
| werken | werk | просто прибрали -en |
| wonen | woon | відкритий склад: подвоюємо голосну (wo-nen → woon) |
| pakken | pak | закритий склад: прибираємо подвійну приголосну |
| reizen | reis | z у кінці перетворюється на s |
| leven | leef | v у кінці перетворюється на f |
| zitten | zit | прибрали подвійне t |
| praten | praat | відкритий склад: pra-ten → praat |
Логіка проста: нідерландське слово не закінчується на v чи z, а довгий звук у закритому складі пишеться двома голосними.
2. Дієвідмінювання
| Persoon | werken | wonen | reizen |
|---|---|---|---|
| ik | werk | woon | reis |
| jij / je | werkt | woont | reist |
| u | werkt | woont | reist |
| hij / zij / het | werkt | woont | reist |
| wij / we | werken | wonen | reizen |
| jullie | werken | wonen | reizen |
| zij (мн.) | werken | wonen | reizen |
| Persoon | werken | wonen | reizen |
|---|---|---|---|
| ik | werk | woon | reis |
| jij / je | werkt | woont | reist |
| u | werkt | woont | reist |
| hij / zij / het | werkt | woont | reist |
| wij / we | werken | wonen | reizen |
| jullie | werken | wonen | reizen |
| zij (мн.) | werken | wonen | reizen |
У житті це звучить так
Ik werk bij een bedrijf op Industriepark Kleefse Waard.
Я працюю в компанії на Клефсе Ваард.
Mijn vrouw werkt in het ziekenhuis.
Моя дружина працює в лікарні.
We wonen sinds vorig jaar in Amersfoort.
Ми живемо у Амерсфорті з минулого року.
Hij fietst elke dag naar zijn werk, ook als het regent.
Він щодня їздить на роботу велосипедом, навіть у дощ.
fietsen — базове дієслово нідерландського життя, вживається значно частіше, ніж rijden.
3. Дієслова, потрібні щодня
Infinitief
wonen
ik-vorm
woon
Переклад
жити (мешкати)
Voorbeeld
Ik woon in Amersfoort.
Infinitief
werken
ik-vorm
werk
Переклад
працювати
Voorbeeld
Zij werkt bij de gemeente.
Infinitief
leren
ik-vorm
leer
Переклад
вчити(ся)
Voorbeeld
We leren Nederlands.
Infinitief
fietsen
ik-vorm
fiets
Переклад
їздити велосипедом
Voorbeeld
Hij fietst naar het station.
Infinitief
praten
ik-vorm
praat
Переклад
розмовляти
Voorbeeld
Ik praat met de buurvrouw.
Infinitief
luisteren
ik-vorm
luister
Переклад
слухати
Voorbeeld
Luister je naar de radio?
Infinitief
kijken
ik-vorm
kijk
Переклад
дивитися
Voorbeeld
We kijken naar het nieuws.
Infinitief
wachten
ik-vorm
wacht
Переклад
чекати
Voorbeeld
Ik wacht bij de bushalte.
Infinitief
betalen
ik-vorm
betaal
Переклад
платити
Voorbeeld
Betaal je met pin?
Infinitief
bellen
ik-vorm
bel
Переклад
телефонувати
Voorbeeld
Ik bel de huisarts.
Infinitief
maken
ik-vorm
maak
Переклад
робити
Voorbeeld
Zij maakt een afspraak.
Infinitief
spelen
ik-vorm
speel
Переклад
гратися
Voorbeeld
De kinderen spelen in het park.
| Infinitief | ik-vorm | Переклад | Voorbeeld |
|---|---|---|---|
| wonen | woon | жити (мешкати) | Ik woon in Amersfoort. |
| werken | werk | працювати | Zij werkt bij de gemeente. |
| leren | leer | вчити(ся) | We leren Nederlands. |
| fietsen | fiets | їздити велосипедом | Hij fietst naar het station. |
| praten | praat | розмовляти | Ik praat met de buurvrouw. |
| luisteren | luister | слухати | Luister je naar de radio? |
| kijken | kijk | дивитися | We kijken naar het nieuws. |
| wachten | wacht | чекати | Ik wacht bij de bushalte. |
| betalen | betaal | платити | Betaal je met pin? |
| bellen | bel | телефонувати | Ik bel de huisarts. |
| maken | maak | робити | Zij maakt een afspraak. |
| spelen | speel | гратися | De kinderen spelen in het park. |
Dialoog — Bij de sportschool in Amersfoort
Перша розмова з людиною на сусідньому тренажері.
- Thijs
Hé, jij traint hier vaker, toch?
Гей, ти ж тут часто тренуєшся?
toch? у кінці — «правда ж?», дуже частий спосіб перепитати.
- Alex
Ja, drie keer per week. Ik woon hier vlakbij.
Так, тричі на тиждень. Я живу тут поруч.
- Thijs
En wat doe je voor werk?
А ким ти працюєш?
Wat doe je voor werk? — стандартне запитання про професію.
- Alex
Ik werk bij een IT-bedrijf in Utrecht. En jij?
Я працюю в IT-компанії в Утрехті. А ти?
- Thijs
Ik werk in de bouw. Ik begin elke dag om zes uur, dus ik train meestal 's avonds.
Я на будівництві. Починаю щодня о шостій, тому зазвичай тренуюся вечорами.
in de bouw werken — «працювати в будівництві»; у розмові ще кажуть ik zit in de bouw.
- Alex
Zes uur, pittig! Fiets je dan naar je werk?
О шостій, жорстко! І ти їздиш на роботу велосипедом?
pittig — «серйозно, непросто», дуже розмовне.
- Thijs
Nee joh, met de bus. Om zes uur regent het altijd.
Та ні, автобусом. О шостій завжди дощ.
Nee joh — дружнє «та ні, що ти».
4. Veelgemaakte fouten
✕ Так неправильно
Ik werkt in Utrecht.
✓ Правильно
Ik werk in Utrecht.
Я працюю в Утрехті.
Чому: У форми ik закінчення немає — лише основа.
✕ Так неправильно
Hij werk bij de gemeente.
✓ Правильно
Hij werkt bij de gemeente.
Він працює в муніципалітеті.
Чому: hij / zij / het завжди з -t.
✕ Так неправильно
Waar woont je?
✓ Правильно
Waar woon je?
Де ти живеш?
Чому: Перед je закінчення -t зникає.
✕ Так неправильно
Wij werkt samen.
✓ Правильно
Wij werken samen.
Ми працюємо разом.
Чому: З wij, jullie, zij (вони) дієслово стоїть у словниковій формі: werken.
✕ Так неправильно
Ik won in Amersfoort.
✓ Правильно
Ik woon in Amersfoort.
Я живу в Амерсфорті.
Чому: Відкритий склад wo-nen дає довгий звук: woon із двома o. Won — це минулий час від winnen.
✕ Так неправильно
Hij zitt in de trein.
✓ Правильно
Hij zit in de trein.
Він сидить у потязі.
Чому: Основа вже закінчується на t — друге t не додаємо.
Woordenlijst
het bedrijfмн. bedrijven
фірма, компанія
Ik werk bij een klein bedrijf.
de bouw
будівництвоneutraal
Hij werkt in de bouw.
pittig
непростий, жорсткийspreektaal
Zes uur opstaan, pittig!
toch?
правда ж?spreektaal
Jij woont in Amersfoort, toch?
meestal
зазвичай
Ik fiets meestal naar mijn werk.
de bushalteмн. bushaltes
автобусна зупинка
Ik wacht bij de bushalte.
| het bedrijfмн. bedrijven | фірма, компанія Ik werk bij een klein bedrijf. |
| de bouw | будівництвоneutraal Hij werkt in de bouw. |
| pittig | непростий, жорсткийspreektaal Zes uur opstaan, pittig! |
| toch? | правда ж?spreektaal Jij woont in Amersfoort, toch? |
| meestal | зазвичай Ik fiets meestal naar mijn werk. |
| de bushalteмн. bushaltes | автобусна зупинка Ik wacht bij de bushalte. |
Oefening 1
Vul de juiste vorm van het werkwoord tussen haakjes in.
Впишіть правильну форму дієслова, поданого в дужках.
- 1Ik in Amersfoort. (wonen)
Я живу у Амерсфорті.
- 2Mijn buurvrouw bij de gemeente. (werken)
Моя сусідка працює в адміністрації міста.
- 3Waar je precies? (wonen)
А де саме ти живеш?
- 4Wij elke dag Nederlands. (leren)
Ми щодня вчимо нідерландську.
- 5Hij naar het station. (fietsen)
Він їде велосипедом на вокзал.
- 6Ik bij de bushalte op lijn 1. (wachten)
Я чекаю на зупинці перший маршрут.
- 7u met pin of contant? (betalen)
Ви платите карткою чи готівкою?
- 8De kinderen in het park. (spelen)
Діти граються в парку.
Знайшли помилку або неточність у цьому уроці? Напишіть мені →