Aspect en handelingsverloop
Ход действия: zitten te lezen, is gaan wonen
C1 · Продвинутый · ≈ 23 мин · контекст: Arnhem, Nijmegen
Вида глагола, как в русском, в нидерландском нет, но есть способы показать, что действие идёт прямо сейчас (Ik zit te werken, Ik ben aan het koken), начинается (Ze gaan verhuizen) или продолжается (Hij bleef praten). Самое коварное — перфект: Ik heb een uur zitten wachten — два инфинитива в конце и никакого причастия. Даже продвинутые ученики пишут здесь gezeten te wachten или путают hebben и zijn, и носитель это сразу слышит.
Действие идёт
| Конструкция | Пример | Оттенок |
|---|---|---|
| zitten te + inf. | Ik zit te werken. | сидя; самое частое |
| staan te + inf. | Hij staat te koken. | стоя |
| liggen te + inf. | Ze ligt te slapen. | лёжа |
| lopen te + inf. | Hij loopt te zeuren. | всё время, раздражающе |
| aan het + inf. | We zijn aan het verhuizen. | процесс, без позы |
| bezig zijn met | Ik ben bezig met de administratie. | занят чем-то |
| bezig zijn te + inf. | Ze is bezig het rapport af te ronden. | формальнее |
| Конструкция | Пример | Оттенок |
|---|---|---|
| zitten te + inf. | Ik zit te werken. | сидя; самое частое |
| staan te + inf. | Hij staat te koken. | стоя |
| liggen te + inf. | Ze ligt te slapen. | лёжа |
| lopen te + inf. | Hij loopt te zeuren. | всё время, раздражающе |
| aan het + inf. | We zijn aan het verhuizen. | процесс, без позы |
| bezig zijn met | Ik ben bezig met de administratie. | занят чем-то |
| bezig zijn te + inf. | Ze is bezig het rapport af te ronden. | формальнее |
Lopen te часто несёт раздражение: Hij loopt de hele dag te klagen — «он весь день только и делает, что жалуется». Поза в zitten/staan/liggen обычно реальная, но zitten te нередко значит просто «занят».
Перфект: двойной инфинитив
| Настоящее | Перфект | Вспомогательный |
|---|---|---|
| Ik zit te wachten. | Ik heb zitten wachten. | hebben (как у zitten) |
| Ze ligt te lezen. | Ze heeft liggen lezen. | hebben |
| Hij gaat daar wonen. | Hij is daar gaan wonen. | zijn (как у gaan) |
| We blijven eten. | We zijn blijven eten. | zijn (как у blijven) |
| Ze komt eten. | Ze is komen eten. | zijn |
| Настоящее | Перфект | Вспомогательный |
|---|---|---|
| Ik zit te wachten. | Ik heb zitten wachten. | hebben (как у zitten) |
| Ze ligt te lezen. | Ze heeft liggen lezen. | hebben |
| Hij gaat daar wonen. | Hij is daar gaan wonen. | zijn (как у gaan) |
| We blijven eten. | We zijn blijven eten. | zijn (как у blijven) |
| Ze komt eten. | Ze is komen eten. | zijn |
Вспомогательный глагол выбирается по первому глаголу (zitten → hebben, gaan/blijven/komen → zijn), а причастия нет вовсе: вместо gezeten — инфинитив zitten.
Частые ошибки
✕ Так неправильно
Ik heb een uur gezeten te wachten.
✓ Правильно
Ik heb een uur zitten wachten.
Я целый час просидел в ожидании.
Почему: Вместо причастия — инфинитив zitten.
✕ Так неправильно
Ze hebben in Nijmegen gaan wonen.
✓ Правильно
Ze zijn in Nijmegen gaan wonen.
Они переехали жить в Неймеген.
Почему: gaan требует zijn.
✕ Так неправильно
Hij is blijven te praten.
✓ Правильно
Hij is blijven praten.
Он остался поговорить.
Почему: После blijven — инфинитив без te.
Формальные и особые случаи
komen, komen te и другие
Onze collega is vorige week onverwacht komen te overlijden.
Наш коллега неожиданно скончался на прошлой неделе.
komen te overlijden — очень формально и деликатно.
Toen kwam er een man aanlopen.
Тут подошёл какой-то мужчина.
komen + инфинитив глагола движения: kwam aanlopen — «подошёл».
Blijf je eten?
Останешься на ужин?
De kinderen lagen al te slapen toen we thuiskwamen.
Дети уже спали, когда мы вернулись.
Hij heeft de hele avond op de bank liggen tv-kijken.
Он весь вечер пролежал на диване перед телевизором.
Конструкции
zitten te + inf.
сидеть и что-то делать; быть занятым
aan het + inf. zijn
быть в процессе
bezig zijn met
заниматься чем-то
gaan + inf.
собираться; начать
blijven + inf.
продолжать; остаться (что-то делать)
komen te overlijden
скончатьсяformeel
lopen te zeuren
всё время нытьspreektaal
de dubbele infinitief
двойной инфинитив
| zitten te + inf. | сидеть и что-то делать; быть занятым |
| aan het + inf. zijn | быть в процессе |
| bezig zijn met | заниматься чем-то |
| gaan + inf. | собираться; начать |
| blijven + inf. | продолжать; остаться (что-то делать) |
| komen te overlijden | скончатьсяformeel |
| lopen te zeuren | всё время нытьspreektaal |
| de dubbele infinitief | двойной инфинитив |
1. Перфект
Kies de juiste voltooide vorm.
Выберите правильную форму перфекта.
- 1Ik heb een uur bij de huisarts.
Я целый час прождал у врача.
- 2Ze vorig jaar in Nijmegen gaan wonen.
В прошлом году они переехали в Неймеген.
- 3Hij is na de vergadering nog even .
После совещания он ещё немного остался поговорить.
- 4De kinderen hebben de hele middag buiten .
Дети всю вторую половину дня играли на улице.
- 5Mijn ouders gisteren bij ons komen eten.
Мои родители вчера приходили к нам на ужин.
- 6Ze heeft de hele avond op de bank .
Весь вечер она пролежала на диване с книгой.
Нашли ошибку или неточность в этом уроке? Напишите мне →