Relatieve bijzinnen: de man die… het huis dat…

Який: die і dat

A2 · Елементарний · ≈ 24 хв · контекст: Velp, Arnhem

Щоб не говорити рубаними фразами («Це мій сусід. Він працює в Арнемі»), потрібен один інструмент: die і dat у значенні «який». Вибір між ними — те саме давнє питання de чи het, а порядок слів — уже знайоме підрядне речення.

die чи dat

de buurman
Relatief woord
die
Voorbeeld
de buurman die in Arnhem werkt
de fiets
Relatief woord
die
Voorbeeld
de fiets die ik gisteren kocht
het huis
Relatief woord
dat
Voorbeeld
het huis dat te koop staat
het kind
Relatief woord
dat
Voorbeeld
het kind dat naast ons woont
de kinderen (мн.)
Relatief woord
die
Voorbeeld
de kinderen die op school zitten
de huizen (мн.)
Relatief woord
die
Voorbeeld
de huizen die net gebouwd zijn

Слово	Relatief woord	Voorbeeld
de buurman	die	de buurman die in Arnhem werkt
de fiets	die	de fiets die ik gisteren kocht
het huis	dat	het huis dat te koop staat
het kind	dat	het kind dat naast ons woont
de kinderen (мн.)	die	de kinderen die op school zitten
de huizen (мн.)	die	de huizen die net gebouwd zijn

Те саме правило, що в deze/dit і ons/onze. Артикль слова вирішує все — ще одна причина вчити його разом зі словом.

1. Як із двох речень зробити одне

Dat is mijn buurman. Hij werkt in Arnhem. → Dat is mijn buurman, die in Arnhem werkt.
Це мій сусід, який працює в Арнемі.
We huren een appartement. Het ligt in het centrum. → We huren een appartement dat in het centrum ligt.
Ми винаймаємо квартиру, яка в центрі.
Ken je die vrouw? Ze staat bij de bakker. → Ken je die vrouw die bij de bakker staat?
Ти знаєш ту жінку, яка стоїть біля пекарні?
Ik zoek de sleutels. Ik heb ze gisteren gebruikt. → Ik zoek de sleutels die ik gisteren gebruikt heb.
Я шукаю ключі, якими користувався вчора.
Дієслівна група цілком іде в кінець.

2. Порядок слів усередині

Усе як у звичайному підрядному реченні

die — in Arnhem werkt.
…який працює в Арнемі.
die / datdie
Onderwerp—
Restin Arnhem
Werkwoord(en)werkt.
dat — te koop staat.
…який продається.
die / datdat
Onderwerp—
Restte koop
Werkwoord(en)staat.
die ik gisteren gekocht heb.
…який я вчора купив.
die / datdie
Onderwerpik
Restgisteren
Werkwoord(en)gekocht heb.
die we vorige week hebben ontmoet.
…яких ми зустріли минулого тижня.
die / datdie
Onderwerpwe
Restvorige week
Werkwoord(en)hebben ontmoet.

die / datякий

Onderwerpякщо є

Rest

Werkwoord(en)у кінець

die

—

in Arnhem

werkt.

…який працює в Арнемі.

dat

—

te koop

staat.

…який продається.

die

gisteren

gekocht heb.

…який я вчора купив.

die

vorige week

hebben ontmoet.

…яких ми зустріли минулого тижня.

Якщо die/dat саме є підметом («який працює»), окремого підмета немає — друга колонка лишається порожньою.

3. Із прийменником: waar + прийменник

Якщо за змістом потрібен прийменник, для речей використовують злиту форму waar + прийменник, а для людей — звичайний прийменник + die.

Речі й люди

річ + met
Vorm
waarmee
Voorbeeld
de fiets waarmee ik naar het station ga
річ + over
Vorm
waarover
Voorbeeld
het boek waarover we het hadden
річ + op
Vorm
waarop
Voorbeeld
de stoel waarop je zit
людина + met
Vorm
met wie
Voorbeeld
de collega met wie ik samenwerk
людина + voor
Vorm
voor wie
Voorbeeld
de buurvrouw voor wie we oppassen

Ситуація	Vorm	Voorbeeld
річ + met	waarmee	de fiets waarmee ik naar het station ga
річ + over	waarover	het boek waarover we het hadden
річ + op	waarop	de stoel waarop je zit
людина + met	met wie	de collega met wie ik samenwerk
людина + voor	voor wie	de buurvrouw voor wie we oppassen

У розмовному мовленні waar і прийменник часто роз'єднують: de fiets waar ik mee naar het station ga. Так кажуть частіше, ніж разом.

Dialoog — Wie is dat?

Розмова на шкільному подвір'ї про сусідів і знайомих.

Anouk
Wie is die man die daar met de bakfiets staat?
Хто той чоловік, що стоїть там із вантажним велосипедом?
Alex
Dat is Thijs, de buurman die naast ons woont. Hij werkt in de bouw.
Це Тейс, сусід, який живе поруч із нами. Він працює в будівництві.
Anouk
En dat huis dat ernaast staat, is dat ook van hem?
А той будинок поруч — теж його?
Alex
Nee, dat is het huis dat vorige maand verkocht is. Er komt een jong gezin in.
Ні, це будинок, який продали минулого місяця. Туди в'їжджає молода сім'я.
Anouk
Ken je de mensen die er komen wonen?
Ти знаєш людей, які туди переїдуть?
Alex
Alleen van de app. Het zijn de mensen met wie Marjolein gisteren stond te praten.
Тільки з чату. Це ті люди, з якими Марйолейн учора розмовляла.
Про людей — met wie.

4. Veelgemaakte fouten

✕het huis die te koop staat

✓het huis dat te koop staat

het-слово → dat.

✕de man dat naast ons woont

✓de man die naast ons woont

de-слово → die.

✕de kinderen dat op school zitten

✓de kinderen die op school zitten

Множина → завжди die.

✕de buurman die werkt in Arnhem

✓de buurman die in Arnhem werkt

Дієслово йде в кінець підрядного речення.

✕de collega die ik mee samenwerk

✓de collega met wie ik samenwerk

Про людей використовується прийменник + wie.

✕de fiets die ik mee naar werk ga

✓de fiets waarmee ik naar mijn werk ga

Про речі — waar + прийменник.

Woordenlijst

verkocht
проданий
Het huis is vorige maand verkocht.
ernaast
поруч із цим
Het huis dat ernaast staat.
samenwerken
працювати разом
De collega met wie ik samenwerk.
oppassen op
доглядати за
De buurvrouw voor wie we oppassen.
het gezinмн. gezinnen
сім'я
Er komt een jong gezin in.
gebruiken
використовувати
De sleutels die ik gisteren gebruikt heb.

verkocht	проданий Het huis is vorige maand verkocht.
ernaast	поруч із цим Het huis dat ernaast staat.
samenwerken	працювати разом De collega met wie ik samenwerk.
oppassen op	доглядати за De buurvrouw voor wie we oppassen.
het gezinмн. gezinnen	сім'я Er komt een jong gezin in.
gebruiken	використовувати De sleutels die ik gisteren gebruikt heb.

Знайшли помилку або неточність у цьому уроці? Напишіть мені →