Ontkenning: niet of geen?
Заперечення: niet і geen
A1 · Початковий · ≈ 20 хв · контекст: Velp, Arnhem
У нідерландській два слова для «не»: niet і geen. Вибір займає секунду, якщо знати одне запитання: чи заперечуємо ми іменник без означника? А от місце niet в реченні — тема, на якій спотикаються навіть на B1. Розберемо алгоритм.
1. geen
Ik heb geen fiets.
У мене немає велосипеда.
een fiets → geen fiets
We hebben geen tijd.
Ми не маємо часу.
Іменник без артикля.
Er is geen parkeerplaats vrij in het centrum van Arnhem.
У центрі Арнема немає вільних паркомісць.
Sorry, ik spreek geen Engels — mag het in het Nederlands?
Вибачте, я не говорю англійською — можна нідерландською?
Назви мов без артикля → geen.
Ze heeft geen kinderen.
У неї немає дітей.
Множина без артикля → теж geen.
2. niet
- Перед прикметником: Ik ben niet moe. Het is niet duur.
- З дієсловом (заперечуємо всю дію): Ik werk vandaag niet.
- Перед словами з de/het, mijn, deze, die: Dat is niet mijn fiets. Ik ken niet de buurman van hiernaast.
- Перед власною назвою: Dat is niet Marjolein.
- Перед прийменниковою групою: Ik woon niet in Arnhem.
3. Де саме стоїть niet
Загальне правило: niet іде якомога далі вправо — у самий кінець. Але є речі, які niet «не може обігнати»: прикметник, прийменникова група, префікс відокремлюваного дієслова та друге дієслово.
Просто дієслово
Voorbeeld
Ik werk vandaag niet.
Коментар
niet у кінці
Прикметник
Voorbeeld
De koffie is niet lekker.
Коментар
niet перед прикметником
Прийменник + місце
Voorbeeld
Ik woon niet in Arnhem.
Коментар
niet перед прийменниковою групою
Відокремлюване дієслово
Voorbeeld
Ik bel je vandaag niet op.
Коментар
niet перед префіксом
Друге дієслово (інфінітив)
Voorbeeld
Ik kan vandaag niet komen.
Коментар
niet перед інфінітивом
Додаток з артиклем
Voorbeeld
Ik ken die man niet.
Коментар
niet після додатка
| Ситуація | Voorbeeld | Коментар |
|---|---|---|
| Просто дієслово | Ik werk vandaag niet. | niet у кінці |
| Прикметник | De koffie is niet lekker. | niet перед прикметником |
| Прийменник + місце | Ik woon niet in Arnhem. | niet перед прийменниковою групою |
| Відокремлюване дієслово | Ik bel je vandaag niet op. | niet перед префіксом |
| Друге дієслово (інфінітив) | Ik kan vandaag niet komen. | niet перед інфінітивом |
| Додаток з артиклем | Ik ken die man niet. | niet після додатка |
4. Інші заперечні слова
niets / niks
Переклад
нічого
Voorbeeld
Ik heb niks gehoord. (niks — розмовний варіант)
niemand
Переклад
ніхто
Voorbeeld
Er was niemand thuis.
nooit
Переклад
ніколи
Voorbeeld
Ik ga nooit met de auto naar het centrum.
nergens
Переклад
ніде
Voorbeeld
Ik kan mijn sleutels nergens vinden.
geen enkele
Переклад
жоден
Voorbeeld
Er is geen enkele bus na middernacht.
nog niet
Переклад
ще не
Voorbeeld
Ik spreek nog niet vloeiend Nederlands.
niet meer
Переклад
більше не
Voorbeeld
Ik werk daar niet meer.
| Woord | Переклад | Voorbeeld |
|---|---|---|
| niets / niks | нічого | Ik heb niks gehoord. (niks — розмовний варіант) |
| niemand | ніхто | Er was niemand thuis. |
| nooit | ніколи | Ik ga nooit met de auto naar het centrum. |
| nergens | ніде | Ik kan mijn sleutels nergens vinden. |
| geen enkele | жоден | Er is geen enkele bus na middernacht. |
| nog niet | ще не | Ik spreek nog niet vloeiend Nederlands. |
| niet meer | більше не | Ik werk daar niet meer. |
Dialoog — Een uitnodiging afslaan
Сусід кличе в кафе, але сьогодні не виходить.
- Thijs
Zeg, heb je zin om vanavond wat te drinken in het dorp?
Слухай, хочеш увечері сходити випити чогось у селищі?
Zeg, … — «слухай», типовий зачин розмовної фрази.
- Alex
Leuk, maar vanavond lukt het me niet. Ik heb geen oppas voor mijn dochter.
Чудово, але сьогодні не вийде. Мені нема з ким лишити доньку.
Het lukt me niet — «у мене не виходить», найважливіша побутова фраза.
- Thijs
Ah, jammer. Morgen dan?
А, шкода. Тоді завтра?
- Alex
Morgen kan ik niet voor achten, want ik werk tot zeven uur.
Завтра я не можу раніше восьмої, бо працюю до сьомої.
- Thijs
Geen probleem, half negen is ook prima.
Без проблем, пів на дев'яту теж чудово.
Geen probleem — стандартна відповідь «не проблема».
- Alex
Top, dan spreken we half negen af. Ik ken die kroeg nog niet.
Супер, тоді домовимося на пів на дев'яту. Я ще не знаю цей бар.
Top! — «супер», дуже часте схвалення.
5. Veelgemaakte fouten
✕Ik heb niet een auto.
✓Ik heb geen auto.
een + іменник → geen.
✕Ik heb geen tijd niet.
✓Ik heb geen tijd.
Подвійного заперечення в нідерландській немає.
✕Dat is geen mijn fiets.
✓Dat is niet mijn fiets.
Перед присвійним займенником — niet.
✕Ik ben geen moe.
✓Ik ben niet moe.
Перед прикметником — тільки niet.
✕Ik werk niet vandaag.
✓Ik werk vandaag niet.
niet прагне в кінець, обставина часу йде перед ним.
✕Ik spreek niet Engels.
✓Ik spreek geen Engels.
Назва мови — іменник без артикля → geen.
Woordenlijst
lukken
виходити, вдаватися
Het lukt me niet om op tijd te komen.
de oppas
няня, той, хто догляне
We hebben geen oppas voor vanavond.
jammer
шкодаspreektaal
Ah, jammer. Een andere keer dan?
afspreken
домовитися (про зустріч)
Zullen we half negen afspreken?
de kroegмн. kroegen
бар, пивнаspreektaal
Er is een gezellige kroeg in het dorp.
Dat komt me niet uit
Мені це незручно (за часом)neutraal
Sorry, vrijdag komt me niet uit.
| lukken | виходити, вдаватися Het lukt me niet om op tijd te komen. |
| de oppas | няня, той, хто догляне We hebben geen oppas voor vanavond. |
| jammer | шкодаspreektaal Ah, jammer. Een andere keer dan? |
| afspreken | домовитися (про зустріч) Zullen we half negen afspreken? |
| de kroegмн. kroegen | бар, пивнаspreektaal Er is een gezellige kroeg in het dorp. |
| Dat komt me niet uit | Мені це незручно (за часом)neutraal Sorry, vrijdag komt me niet uit. |
Oefening 1
Kies niet of geen.
Виберіть niet або geen.
- 1Ik heb fiets, ik ga met de bus.
У мене немає велосипеда, я їжджу автобусом.
- 2Vandaag ben ik moe.
Сьогодні я не втомився.
- 3Sorry, ik spreek Duits.
Вибачте, я не говорю німецькою.
- 4Dat is mijn auto, die van mij staat verderop.
Це не моя машина, моя стоїть далі.
- 5We hebben vanavond tijd.
Сьогодні ввечері ми не маємо часу.
- 6Ik woon in Arnhem, maar in Velp.
Я живу не в Арнемі, а у Велпі.
- 7Er is parkeerplaats vrij.
Вільних паркомісць немає.
- 8Die film ken ik .
Цього фільму я не знаю.
Знайшли помилку або неточність у цьому уроці? Напишіть мені →